Nederlandse `cowboys' tegen grotere EU

Nederland staat vooralsnog alleen in zijn kritiek op de Europese uitbreidingsplannen. Het Nederlandse bedrijfsleven is niet blij met deze Alleingang en vreest repercussies.

Wat is er in Nederland aan de hand? Zijn er soms `cowboys' aan de macht? Henk van Ginkel, directeur van de Vereniging voor Bloemenveilingen (VBN), vertelt dat zijn lobbyisten in Brussel al dagenlang worden bestookt met dit soort vragen. En hij wil dat het zo snel mogelijk stopt.

Begin deze week uitte een meerderheid in de Tweede Kamer kritiek op het voornemen van de Europese Commissie om in één klap tien nieuwe lidstaten toe te laten tot de Europese Unie. Vooral de VVD en LPF betwijfelen of landen als Polen, Letland en Slowakije wel aan de toelatingscriteria voldoen.

De val van het kabinet Balkenende, vandaag, verandert niets aan de kritiek uit Den Haag op de Oosteuropese kandidaten. Met name de corruptie en het slecht functionerende overheidsapparaat in die landen is VVD en LPF een doorn in het oog. Maar ook de voorstellen van de commissie om directe inkomenssteun te verlenen aan boeren, vooral in Polen, stuiten op scepsis. Nederland staat vooralsnog alleen in zijn kritiek.

Niet alleen de Polen zijn geschrokken over een mogelijk Nederlands `nee' tegen de toetreding van hun land tot de Europese Unie, maar ook Nederlandse ondernemers die zaken doen in Polen en hun brancheorganisaties. Van Ginkel van de VBN heeft weinig begrip voor de Alleingang van Nederland. ,,Frankrijk en Duitsland hebben het uiteindelijk toch voor het zeggen. We jagen die landen èn Polen tegen ons in het harnas. Ze gaan ons terugpakken.'' Van Ginkel vreest dat Polen zich bij het uitvoeren van grenscontroles gaat wreken op Nederlandse exporteurs. En dat terwijl Polen en Oost-Europa steeds belangrijker zijn voor de bloemenexporteurs.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW dringt er bij het kabinet op aan om zo snel mogelijk duidelijkheid te verschaffen over het Nederlandse standpunt. ,,Het is duidelijk dat Nederland hierin geïsoleerd is'', zegt Wienand Quaedvlieg, die binnen de organisatie voor het Poolse dossier verantwoordelijk is. ,,Het heeft zeer waarschijnlijk effect op de manier waarop Nederland in het buitenland wordt behandeld.''

Exportbedrijven zijn het meeste gebaat bij een snelle toetreding van Polen tot de EU, zegt Frank Hauwert, directeur van de Federatie van Nederlandse Export (Fenedex). ,,Een vrije markt is altijd positief. Sommige procedures aan de grens zorgen nu voor hick-ups en zijn daardoor kostenverhogend. Op dat punt kan veel worden verbeterd. Bovendien krijgen we er een nieuwe markt bij.'' Polen telt bijna 40 miljoen inwoners.

De kritiek over corruptie en een slecht functionerend overheidsapparaat in Polen kan Hauwert niet beamen. ,,In algemene zin kun je zeggen dat we hier niet op grote schaal mee te maken hebben'', aldus de directeur. Ook VNO-NCW heeft hierover de afgelopen twee jaar ,,geen nadrukkelijke klachten'' van zijn leden ontvangen, aldus Quaedvlieg.

,,Persoonlijk'' heeft Hauwert echter wèl begrip voor het standpunt van de regering. ,,Aan de toetredingsvoorwaarden moet niet worden gesleuteld. We moeten ons afvragen of het niet veel te snel gaat. Voor Nederland, maar ook voor Polen. Die landbouwpolitiek kunnen we misschien niet betalen. Daar zouden we wel eens collectief armer van kunnen worden. Misschien is een gefaseerde toetreding beter, maar het vrijmaken van de Poolse markt moet doorgaan.''

Toch vindt Hauwert dat de regering op dit moment de verkeerde weg bewandelt. ,,Voorkomen moet worden dat Nederland alleen komt te staan. Dat kan negatief uitpakken. Nederland zou de zwarte piet toegeschoven kunnen krijgen.''

Van Ginkel van de VBN zet ook zijn vraagtekens bij de landbouwpolitiek maar vindt dat deze niet rechtsstreeks gekoppeld mag worden aan de uitbreiding. ,,Er bestaat nu de vrees dat we 2 miljard euro extra moeten schuiven voor de Poolse boeren, maar dat zou per saldo wel eens veel hoger kunnen uitpakken als Nederland zijn goede naam verspeelt. Beschouw het als een vredesdividend.''

Marcel Boer, directeur van de Nederlandse Kamer van Koophandel in Warschau, volgt de discussie in Nederland met stijgende verbazing. Wat Polen nu opspeelt is ,,de wet van de grote getallen'', zegt hij.

,,Andere landen in Oost-Europa hebben wellicht makkelijker de omschakeling naar een moderne economie gemaakt, maar die landen zijn over het algemeen ook veel kleiner. Polen is een enorm land en was vijftig jaar lang gecentraliseerd georganiseerd. Tien jaar om dat te veranderen lijkt lang, maar dat is het niet.''

Er is natuurlijk nog corruptie, zegt Boer, maar niet op grote schaal. In belangrijke sectoren zoals levensmiddelen en financiële diensten is de corruptie helemaal verdwenen.

En in de bouw behoren corrupte praktijken ook bijna tot het verleden doordat het, in Polen althans, een sector is met heel veel concurrentie.

Alleen ,,bij het aanvragen van vergunningen en certificaten'' moet wel eens de portemonnee worden getrokken, zegt Boer. Ambtenaren behoren in Polen tot de laagstbetaalden, waardoor ze de verleiding soms niet kunnen weerstaan. ,,Maar het gaat hier meer om sociaal dan om economisch gedrag'', zegt Boer.

Het is, kortom, geen georganiseerde corruptie. Boer verwacht dat dit soort praktijken ook snel zullen verdwijnen zodra Polen lid is van de EU en de lonen in het land gaan stijgen. ,,Reden temeer om snel toe treden.''

De discussie in Nederland over de uitbreiding van de Europese Unie is in Polen niet onopgemerkt gebleven. Gisteren kopte Gazeta Wyborcza, een van de grootste kranten, `O Holender!' over de volle breedte van de voorpagina. Holender betekent letterlijk `Nederlanders', maar wordt in de volksmond ook gebruikt als alternatief voor grove scheldwoorden. Zoiets als: verdikkeme!

    • Stéphane Alonso