Hommage aan filmelan uit de `Praagse lente'

De Tsjechische regisseur Bohdan Sláma (1967) won met Wild Bees tijdens het afgelopen International Film Festival Rotterdam een van de drie Tiger Awards. Wild Bees speelt zich af in een klein dorpje in de bosrijke streek Moravië, waar de tijd al jaren stilstaat; zozeer zelfs dat de film erg doet denken aan enkele klassiekers uit de Tsjechische Nieuwe Golf, midden jaren zestig. De naïeve en verlegen hoofdpersoon lijkt weggelopen uit Jirí Menzels Houd de treinen in het oog/Closely Watched Trains (1966), de vermenging van onderkoelde humor met menselijk mededogen herinnert aan het vroege werk van Milos Forman, aan wiens Het brandt, m'n liefje/Fireman's Ball (1967) letterlijk gerefereerd wordt middels een brandweerbal. Toch is Wild Bees geen slap aftreksel van deze aan de Praagse Lente gerelateerde filmische stroming. Eerder kun je de film zien als een liefderijke hommage. En als vervolg. Want hoe gaat het met Tsjechië in postcommunistische tijden?

In het piepkleine treinstation hangt een poster van Václav Havel die, zo te zien, het leven in Moravië niet economisch heeft weten op te krikken. Oude vrouwen werken in het bos en houden het leven draaglijk met het drinken van blauwgekleurde sterke drank, liefst `s morgens vroeg al. De opzichter maant hun tot werk, want we leven nu in het kapitalisme, en valt vervolgens zelf in slaap in zijn auto. Het is een treurige, maar vrolijke boel.

De film concentreert zich op twee gezinnen. Kája woont met zijn vader en oma vlak bij het treinstation, waar zijn vader werkt. Broer Petr keert opeens na jaren terug uit Praag. Verderop woont Bozka, samen met Jana uitbaatster van een klein winkeltje, met haar moeder, de plaatselijke prostituee, en haar broertje. Bozka heeft een relatie met Lada, een narcistische Michael Jackson lookalike die alleen pepsi cola drinkt. Kája is heimelijk verliefd op Bozka, wier moeder haar verhouding met Lada toejuicht, omdat hij beschikt over een huis.

Er gebeurt vrij weinig in Wild Bees, waardoor de nadruk op de personages en hun onderlinge verhouding komt te liggen. Dit biedt genoeg stof tot bitterzoete en komische episodes. Sláma's dialogen geven niet veel weg en het is aan zijn beelden om het verhaal te vertellen. Blikken tussen personages spreken dan boekdelen, evenals een aantal subtiel gefilmde dialoogloze scènes. Uiteindelijk weet Wild Bees flink te ontroeren, en blijkt 95 minuten speeltijd te kort. Je wilt meer tijd met deze mensen delen.

Wild Bees (Divoké vcely). Regie: Bohdan Sláma. Met: Zdenek Raušer, Tatiana Vilhelmová, Pavel Liška, Marek Daniel, Vanda Hybnerová, Zuzana Kronerová, Jaroslav Dušek. In: Rialto, Amsterdam; Haags Filmhuis.