De uitvaart van Claus

Ingetogen en stijlvol hebben het koninklijk huis en de Nederlandse bevolking afscheid genomen van prins Claus van Amsberg. De bijzetting van het stoffelijk overschot in het familiegraf van de Oranjes, gisteren in de Nieuwe Kerk van Delft, was een aangrijpende gebeurtenis. Te midden van de tumultueuze waan van de dag was hier een moment van bezinning en verdriet. De sobere hofbegrafenis onderstreepte de rol van het koningshuis als samenbindend symbool van nationaal sentiment. De kerkdienst deed door zijn intieme karakter recht aan Claus' persoonlijkheid.

In de dagen tussen het overlijden van Claus en zijn begrafenis zijn opmerkelijke kanten van zijn persoonlijkheid aan de openbaarheid prijsgegeven. `De geboren koning', zoals de dichter-theoloog Huub Oosterhuis Claus omschreef, speelde een grotere rol op de achtergrond, had uitgesprokener opvattingen en was op veel meer terreinen actief betrokken dan het volk bij leven van hem mocht weten. Claus ging, na zijn dood, voor de buitenwacht meer leven als de echtgenoot, vader en prins-gemaal die hij geweest is. Oosterhuis maakte duidelijk dat Claus een humanistisch man met weldoordachte politieke meningen was. Hij koesterde begrippen als internationale solidariteit, mensen niet laten stikken, verhongeren of verdwijnen, de vreemdeling als naaste lief hebben, de gehechtheid aan het leven. De aandacht die Claus hiervoor in kleine kring van vrienden en familie vroeg, had bredere bekendheid moeten hebben tijdens zijn leven. Het is een aanwijzing dat de krampachtige afscherming van de leden van het koninklijke huis onder verwijzing naar de ministeriële verantwoordelijkheid niet vanzelfsprekend moet zijn.

Nederland heeft afscheid genomen van prins Claus, de Duitser die in 1965 met zoveel argwaan en openlijke afkeer werd bejegend, met een in het Duits gezongen piëtistisch lied. Oude oorlogswonden heeft Claus helpen genezen. Oosterhuis vertelde hoe Claus de laatste koninginnedag vanuit het ziekenhuis op televisie had gevolgd. `Daar zijn ze, daar stond ik, naast haar', commentarieerde hij, trots hoe zijn gezin het zonder hem deed. Die plek is leeggevallen.