De bonus voorbij

Nu de banken in de Londense City door de economische malaise minder werk hebben, keren veel Nederlandse werknemers terug. Maar ook hier kunnen deze hoogopgeleide, gespecialiseerde bankiers nauwelijks werk vinden. Een werving- en selectiebureau: ,,Ze denken vaak dat men hier op hen zit te wachten. En ze zijn verwend, met bonussen en mooie auto's. Soms zeggen we tegen een kandidaat: neem even een paar maanden rust, laat die buitenlandse sfeer van je afglijden en daal weer af tot Nederlands niveau.''

Erik (35) is onlangs voor de vijfde keer dit jaar op vakantie geweest. Tijd genoeg, want Erik zit zonder werk. Geld genoeg ook, want hij werkte jaren als zakenbankier in de City, Londens financiële wijk. Een riant salaris en dikke bonussen waren zijn deel. Begin dit jaar echter werd hij ontslagen: voor specialisten zoals Erik, betrokken bij fusies, overnames en beursgangen, was geen werk meer. ,,Mijn sector ligt volledig knock-out. Van de honderd collega's die ik had, is 70 procent op straat gezet.''

Erik, die niet met zijn echte naam in de krant wil, keerde terug naar Nederland. ,,De arbeidsmarkt in Londen werd met de dag slechter. Er is geen enkel uitzicht op herstel. En als je geen werk hebt, is er weinig aan in Londen.'' Maar ook in Nederland saneren banken en niemand zit om hem te springen. Hij schreef zich in bij diverse headhunters, maar kreeg tot nu toe nul op rekest.

Erik is niet de enige Nederlandse werknemer die terugkeert uit Londen. Economische malaise, boekhoudschandalen, dalende beurskoersen en 11 september hebben een ware slachting aangericht in de City. Alleen dit jaar al zijn er 25.000 man ontslagen.

Nederlandse headhunters melden een opvallende toename van het aantal werkzoekenden met een financiële achtergrond dat in Londen, New York of Singapore heeft gewerkt. ,,Het afgelopen anderhalf jaar hebben we zeker vijftig mensen op gesprek gehad die voor Amerikaanse en Britse banken in het buitenland werkten'', zegt Maarten Reuchlin van werving- en selectiebureau Vroom & Van den Heuvel, gespecialiseerd in financiële dienstverlening. ,,Werknemers van Nederlandse banken in de City komen ook terug, maar die vinden meestal wel weer onderdak bij hun werkgever.'' Voor bankiers die in Londen ontslagen zijn, duurt het gemiddeld een half jaar voordat ze weer werk hebben, volgens Reuchlin. ,,Niet alleen omdat ze weer moeten wennen aan Nederland, maar ook omdat ze ambitieus zijn en werk willen op hetzelfde niveau als in Londen. Pas als dat niet lukt, stellen ze hun eisen bij.''

Ook bij werving- en selectiebureau KPMG Ebbinge melden zich opvallend veel voormalige bankiers uit Londen. Anita te Water, die leiding geeft aan de corporate finance activiteiten, heeft er de afgelopen twee maanden zeven gesproken. ,,Fusie- en overnamespecialisten, mensen die beursgangen begeleiden en een enkele verkoper van fiscale produkten. Allemaal duur betaalde, hooggekwalificeerde mensen voor wie in de huidige economische omstandigheden simpelweg niet altijd plaats is.''

Ook Te Water is circa een half jaar bezig om voor iemand een passende functie te vinden. ,,Maar een jaar komt ook voor. Vaak maken terugkomers er een soort sabbatical van, omdat ze het financieel wel een poosje kunnen uitzingen.''

Zo ook Peter (35), die na zijn studie aan Nijenrode en een MBA in de VS ruim tien jaar in Londen werkte voor diverse Amerikaanse investeringsbanken. Na 11 september vorig jaar zette zijn laatste werkgever een vrijwillig afvloeiingsprogramma op voor werknemers: wie vertrok kreeg een aardige premie. Omdat Peter toch iets anders wilde, maakte hij daarvan gebruik. ,,We hadden net een baby en hadden een groter huis nodig. Omdat we ons niet weer voor vijf jaar wilden vastleggen en familie en vrienden wel wat vaker wilden zien, zijn we naar Nederland gegaan.'' Hij is nu drie maanden terug en onder meer om financiële redenen heeft hij geen haast met het vinden van een baan. ,,Ik heb tot nu toe bij twee headhunters, waaronder Vroom & Van den Heuvel, mijn cv neergelegd. Komende weken ga ik echt aan de slag. Ik wil graag de overstap maken van de aandelenverkoop naar bijvoorbeeld de analytische kant. Of ik ga voor mezelf beginnen.''

De mensen die het het moeilijkst hebben op de arbeidsmarkt zijn de terugkomers met een paar jaar werkervaring in Nederland die daarna naar Londen zijn gegaan en specialist zijn geworden, zegt Anita te Water van KPMG Ebbinge. ,,Ze zijn op een klein terrein vaktechnisch bezig geweest met de uitvoering van deals en hadden geen eindverantwoordelijkheid. Van die mensen zijn er genoeg op de Nederlandse markt, dus daar zitten banken niet op te wachten. De echt héél goede werknemers kun je nog wel op niveau plaatsen, maar dan wel voor een lager salaris. Tot anderhalf jaar geleden kon je bij een sollicitatie nog wel gegarandeerde bonussen bedingen, oplopend tot een paar honderd procent, maar dat is inmiddels stevig ingezakt.'' Te Water noemt het voorbeeld van een kandidaat van 27 jaar met drie jaar werkervaring die in Londen een salaris had van 100.000 dollar (100.000 euro) plus een bonus van 125.000 dollar. ,,Die is hier benoemd bij een bank voor een salaris van 68.000 euro, zonder gegarandeerde bonus.'' Een ander, die in de City 90.000 pond (144.000 euro) verdiende, is nu in gesprek met een financiële instelling over een salaris van 50 à 60.000 euro. ,,De werkgever wil dat hij zich eerst bewijst.''

Hoe moeilijk de financiële arbeidsmarkt ook is op dit moment, de situatie is niet hopeloos. ,,Mensen met heel specifieke kennis, een uitgebreid zakelijk netwerk en verschillende jaren ervaring in het buitenland zijn nog wel plaatsbaar'', weet Te Water. Maarten Reuchlin van Vroom & Van den Heuvel is nog iets optimistischer: ,,We krijgen de terugkomers altijd aan het werk. Bij kleinere banken bijvoorbeeld, als overnamespecialist of in een bedrijfstak waar ze hun expertise kunnen gebruiken. Deze kandidaten zijn zó goed opgeleid dat ze altijd werk vinden, maar het duurt vaak lang.''

Probleem met nogal wat terugkerende `financiële boys' is, volgens Maarten Reuchlin van Vroom & Van den Heuvel, dat ze geen reëel beeld hebben van de Nederlandse arbeidsmarkt. ,,Ze denken vaak dat werkgevers op hen zitten te wachten. Maar hun specialisaties passen lang niet altijd bij de Nederlandse markt. Daarbij komt dat er nogal eens wat schort aan hun presentatie: ze zijn zelfverzekerd, op het arrogante af, dat past hier niet. En ze waren verwend: mooie lunches, leuk huis, dikke auto, strak pak. Hier moet je zelf weer naar het kopieerapparaat. Soms zeggen we tegen een kandidaat: neem even een paar maanden rust, laat die buitenlandse sfeer van je afglijden en daal weer af tot Nederlands niveau. Ze zijn heel goed in hun vak, maar met hun randverschijnselen hebben Nederlandse managers nogal eens moeite. Alleen als ze een zware managementfunctie hadden in Londen, kunnen die nadelen wegvallen tegen hun voordelen.''

Na negen maanden zonder werk heeft Erik zijn ambities inmiddels wel wat bijgesteld, maar geholpen heeft het tot nu toe niet. ,,Het idee dat je hier even een mooie job regelt, kun je wel vergeten. En ook al wil je op een lager niveau aan het werk, het is erg lastig, je wordt vaak niet eens uitgenodigd voor een kennismakingsgesprek.'' Eriks kennissenkring is er al niet veel beter aan toe: ,,De gesprekken in de kroeg gaan over de nieuwste ontslagrondes, over wie er nog wel of niet een baan heeft.'' Erik denkt er ook over voor zichzelf te beginnen. ,,Ik heb weleens het idee dat mijn specialistische kennis en ervaring niet erg aansluiten bij de Nederlandse arbeidsmarkt. Want één ding is mij wel duidelijk geworden na een jarenlang verblijf in het buitenland: Nederland is een land waar de middelmaat regeert. Men is huiverig om de competitie met

gespecialiseerde en ervaren buitenstaanders aan te gaan. Het lijkt soms wel of men bang is dat je beter bent dan de rest.''