Componist van soldatenliedje Lili Marleen

Norbert Schultze, de componist van het wereldberoemde oorlogsliedje Lili Marleen, is gisteren op 91-jarige leeftijd overleden. Hij schreef het eenvoudige, melancholieke melodietje in 1938 op een gedichtje van Hans Leip dat al uit de Eerste Wereldoorlog dateerde. Het verlangen naar de vrouw die bij de kazerne onder een lantaarnpaal op haar soldaat staat te wachten, bracht tijdens de Tweede Wereldoorlog aan beide fronten evenveel ontroering teweeg.

Schultze was naar eigen zeggen nooit meer dan een Gebrauchsmusiker, een middelmatig componist die in de jaren dertig in Duitsland carrière kon maken omdat de joden in het muziekleven veel lege plekken achterlieten. Zijn opera Schwarzer Peter viel in 1936 bij de nazi's zozeer in de smaak, dat hij de status van kriegswichtig kunstenaar kreeg. Hij begon als meeloper, maar werd gaandeweg de geestdriftige componist van marsnummers als Bomben auf Engeland en Vorwärts nach Osten, met het martiale ,,Führer befehl', wir folgen dir.''

De plaatopname van Lili Marleen, op een gedempt marsritme gezongen door de platinablonde Lale Andersen, maakte aanvankelijk weinig indruk, maar belandde in 1941 bij toeval bij een radiozender voor de Duitse troepen in Afrika. Vanaf dat moment luisterden ook de geallieerde troepen mee. Toen het liedje bij hen zo'n gevoelige snaar bleek te raken, kwam er snel een Engelse vertaling. Van de tientallen versies werd die van Marlene Dietrich de populairste.

Na de oorlog werd Norbert Schultze veroordeeld wegens samenwerking met de nazi's, maar hij kwam eraf met het betalen van de administratiekosten (3.000 mark). En omdat hij nu eenmaal de componist van Lili Marleen was, stond hij in hoog aanzien bij de geallieerde bezettingsmachten. Hij schreef zelfs een mars voor een Amerikaans legeronderdeel, ,,in dezelfde stijl als ik voor de nazi's had gedaan''. In 1963 kreeg hij bovendien de auteursrechten op Lili Marleen terug, die destijds door de geallieerden als oorlogsbuit waren beschouwd. Sindsdien vormde dat ene liedje zijn belangrijkste bron van inkomsten.

    • Henk van Gelder