`CDA en VVD regisseerden drama in LPF'

Politicoloog Van Schendelen stond aan het sterfbed van de LPF. ,,CDA en VVD hebben de broeder- moord aangemoedigd.''

,,Moet ik nog lijmen?'' Voor de zekerheid vroeg de Rotterdamse hoogleraar politicologie Rinus van Schendelen het nog even aan LPF-minister De Boer, toen hij gisteren om drie uur, pal na de begrafenis van prins Claus, arriveerde op diens departement Verkeer en Waterstaat. Het antwoord van De Boer was duidelijk: ,,Nee. Liever breken dan lijmen.'' Van Schendelen had toegezegd om ,,als informateur'' te gaan praten met de ruziënde LPF-ministers Heinsbroek (Economische Zaken) en Bomhoff (Volksgezondheid). Het was geen bemiddeling, onderstreept hij: ,,Ik was er om aan het sterfbed te staan''.

Zijn opdracht was, zo zegt Van Schendelen, te ,,informeren bij Heinsbroek en Bomhoff, ieder voor zich, of ze wilden `objectiveren' dat ze: A. elkaar haten, en B, niet bereid waren in belang van het kabinet en de partij te vertrekken. Dat ze in de weg zaten.''

Vanaf het moment dat hij die gesprekken begon, was hij getuige van een ,,fascinerend schouwspel'' dat hij karakteriseert als ,,een klassiek Romeins drama.'' In de ogen van Van Schendelen hebben VVD en CDA meegeregisseerd in wat hij de ,,broedermoord'' in de LPF noemt.

Het begon toen Van Schendelen maandag werd gebeld door De Boer, ex-VVD'er die naar de LPF overging om minister te worden. Of hij kon bemiddelen, want het ging ,,helemaal mis'' tussen de LPF-bewindslieden, die net de hele nacht vruchteloos hadden vergaderd. Heinsbroek en Bomhoff, die al weken niet meer direct met elkaar communiceren, wilden elkaar hoe dan ook weg hebben, en weigerden zélf te wijken. Van Schendelen was eerder succesvol als informateur in Rotterdam tussen CDA, VVD en Leefbaar Rotterdam, maar vertelde de Boer meteen dat bij de LPF in zijn ogen ,,niets te bemiddelen was''. Op die titel zou hij ook publiekelijk ontkennen als bemiddelaar op te willen treden. Maar intussen had hij wel degelijk toegezegd ,,als informateur'' te achterhalen wat Heinsbroek en Bomhoff nu eigenlijk bewoog.

De Boer informeerde Van Schendelen gisteren echter over de `deal' die hij inmiddels had gesloten met de fractieleiders Zalm (VVD) en Verhagen (CDA). Die luidde als volgt, begreep Van Schendelen: als de ,,magnificent seven'' – zoals de overige zeven LPF-bewindslieden inmiddels werden genoemd – zonder de beide kemphanen bijeen zouden blijven, mocht het kabinet van VVD en CDA voortbestaan. Bomhoff én Heinsbroek moesten weg, ook van de coalitiepartners: ,,Zij irriteerden giga, ook bij de rest'', aldus Van Schendelen. ,,De LPF zou dan twee nieuwe ministers uit eigen gelederen mogen leveren. Eventueel konden CDA en VVD de posten ook bezetten.'' [Vervolg VAN SCHENDELEN: pagina 3]

VAN SCHENDELEN

Met Heinsbroek en Bomhoff 'viel geen land te bezeilen'

[Vervolg van pagina 1] De magnificent seven, op wie de coalitiepartners de hoop gevestigd hadden, waren de ministers De Boer en Nawijn (Integratie en Vreemdelingenzaken) en de vijf staatssecretarissen, onder wie Van Eijck (Financiën) en Van Leeuwen (Cultuur).

Van Schendelen vroeg De Boer, die als eerste terugkeerde van de uitvaart in Delft, gisteren om drie uur of hij ,,honderd procent zeker was'' van dat scenario. De Boer was er zeker van. Maar het vertrek van Heinsbroek en Bomhoff kon geen kwestie van dagen meer zijn, voegde hij er aan toe. ,,Het is een kwestie van uren'', kreeg Van Schendelen van De Boer te horen.

Achteraf denkt hij dat De Boer op dat moment ,,een beetje blufte'' dat de zeven toen al op één lijn zaten. Ze zouden namelijk nog bijna twee uur overleggen in de zogeheten `Rode kamer' van het ministerie voordat De Boer hem om tien voor vijf nog eens belde: ,,De zeven zijn eruit.'' Detail: een staatssecretaris, Van Leeuwen, was niet bij het overleg, maar werd wel meegeteld.

Van Schendelen zat ondertussen in een belendend vertrek te praten met achter elkaar Bomhoff en Heinsbroek. Er viel met hen, zegt hij ,,geen land te bezeilen''. Heinsbroek schermde voortdurend met een onderzoek: 82 procent van de stemmen bij een volgende verkiezing zou hij binnenbrengen.

,,Hij claimde een geweldig vermogen tot stemmentrekken'' aldus Van Schendelen, ,,om het kabinet gaf hij niets''. Van Schendelen meent dat Heinsbroek ,,verslaafd'' is geworden aan de politiek. Heinsbroek kondigde aan een nieuwe partij te beginnen: de NLPF.

Bomhoff daarentegen wilde niet horen van het einde van het kabinet. Hij zat immers in een ,,prima kabinet'', waaruit alleen Heinsbroek moest verdwijnen. ,,Bomhoff had een houding van na mij de zondvloed'', zegt Van Schendelen, ,,maar zag zichzelf als de gentleman van het kabinet.'' Hij toonde slechts ,,onderkoelde woede''.

's Avonds, als Van Schendelens gesprekken voorbij zijn, gaat het `Romeinse scenario' door. Nawijn en De Boer (wier respectievelijke oude lidmaatschap van CDA en VVD ,,pikant''is) melden Balkenende dat de breuk tussen de zeven en de twee is bereikt. ,,En als beloning voor hun mislukte broedermoord worden die zeven vandaag terechtgesteld'', aldus Van Schendelen. Hij meent dat CDA en VVD het drama niet helemaal zo voorzien hebben, maar ,,de politieke intuïtie is knap''. Aangemoedigd door Zalm en Verhagen is de LPF van binnenuit ontploft.

www.nrc.nl: dossier LPF