Was er maar meer protocol

Het blijft een raadsel: Delft ligt niet tussen Rotterdam en Utrecht. Toch wordt morgen de autobaan-afrit naar dit tussen Rotterdam en Utrecht gelegen redactiegebouw afgesloten voor het grote aantal bussen met militairen dat naar Delft onderweg is. En nou lees ik in de Volkskrant dat de NOS-regie te horen kreeg dat het koninklijk huis de bijzetting van Claus als een privé-aangelegenheid ziet. Er komt dus een discrete cameraopstelling. Ik kan wel begrijpen dat de koninklijke familie gedurende deze dagen cameraschuw is, maar waarom dan die officiële drukte? Voor de privézaken van Oranje blijkt geen offer te groot.

Over dit fenomeen had Sonia Robla, de correspondente van het Spaanse dagblad El País, gistermiddag een vlijmscherpe observatie in Andere Ogen, een praatprogramma met buitenlandcorrespondenten. Nederland rouwt met een hevigheid die je elders niet tegenkomt, vonden de aanwezigen. ,,Het is bizar en toch is Nederland officieel niet in rouw'', zei Robla. ,,Dat noem ik typisch Nederlands. Wat in alle andere landen wel wordt aangekondigd, wordt hier niet gezegd. Er is geen rouw, maar alle vlaggen hangen halfstok en de scholen in Den Haag zijn dicht. Nooit is hier iets duidelijk. Het komt wel uit het hart van de mensen, maar niemand weet of iets moet doorgaan of niet.''

Bij gebrek aan regels wordt het hier pas leuk. Dan gaat iedereen elkaar inhoudelijk toetsen en vermanen. Zijn de gevoelens wel zuiver genoeg? Wedstrijdjes rouwgevoelens. Doet iedereen wel genoeg mee? Neem de honderd keer herhaalde scène waarin prins Claus zijn stropdas afwerpt. Ik denk dat menig aanwezige zou hebben gefronst als ook een topambtenaar in open boord naar die gelegenheid was gekomen. Als de kledingregels zijn afgeschaft, weet niemand meer waar hij zich aan heeft te houden. Maar er blijken dan toch regels te zijn. Je komt er alleen nooit achter waarom er om je heen zo wordt gefronst.

Was er maar helder protocol. Was er maar een dag van nationale rouw met duidelijke regels, dan kon ook de Kamer erover mee praten. Hoeveel wegen sluiten we af? Op welke dag kun je evenementen afgelasten en op welke dag hoeft dat niet? Op de rouwdag zou RTL geen reclames uitzenden, terwijl ze het nu zo'n beetje op eigen houtje moeten bepalen. Je krijgt een dictatuur van gevoelens.

Afgelopen vrijdag ging de uitzending van Paul de Leeuw niet door omdat hij zich in Herberg De Leeuw een paar grapjes over Claus had veroorloofd. De NCRV schrapte de uitzending. Omdat ik de grapjes niet ken heb ik geen idee wie gelijk heeft. De NCRV heeft er alle belang bij om haar paar leden te behouden. Menig lid zou op grond van gekwetste gevoelens kunnen besluiten om voortaan van die leuke NCRV-bejaardenreisjes af te zien.

Maar ook voor Paul de Leeuw durf ik niet in te staan.

,,Hoe kwam u op het idee om het gezicht van Bob Smalhout in dat van Adolf Hitler te veranderen?'', werd hem anderhalve week geleden gevraagd in Barend & Van Dorp.

,,Het kwam gewoon in me op'', zei hij.

Geen enkel redactielid dat hem durft te zeggen dat hij er niet om moest lachen. Integendeel, ze moeten braaf met de baas hebben meegegierd, elkaar scherp in de gaten houdend. Ook De Leeuws spontaniteit is onbegrensd. Wat het gevoel hem ingeeft. In diezelfde BVD dronk hij wijn uit de karaf en hief hij het lied Brandend Zand aan. De zoveelste persiflage op Anneke Grönloh. Ze had net een claim van 250.000 euro tegen hem ingediend omdat hij haar zo vaak achter elkaar als dronken sloerie had voorgesteld. Een keer is misschien leuk maar ,,is vier keer niet een beetje veel?'', had zijn redactie moeten vragen. Grönloh vindt nu dat haar gevoelens een kwart miljoen waard zijn. Wat zou de rechter hierover voelen?

Gek genoeg voel ik het dagenlange, stille defilé langs de gesloten kist van Claus als een geruststelling. Geen overdreven rouwmisbaar voor de camera, vriendelijkheid in de rij, padvinders met chocolademelk, mensen die ervoor uitkomen dat ze het ,,ook wel eens willen zien''. Met het sterven van een oude prins herinner ik mijn eigen persoonlijke geschiedenis. Wat deed ik toen hij trouwde, toen hij zijn eerste kind kreeg? Ik zag kinderen in de rij rouwenden, Surinamers, Marokkaanse vrouwen met hoofddoek, een groepje sikhs. Voor de prins. Sluit hen niet buiten met geheime gedragsregels.

    • Maarten Huygen