Simon Rattle

In september maakte Sir Simon Rattle zijn entree als nieuwe chef-dirigent van de Berliner Philharmoniker. Van zijn debuutconcert met de Vijfde symfonie van Mahler verscheen nu al een live-opname opname op cd, zó snel dat EMI geen tijd had om de lengte van de delen afzonderlijk te meten.

Met een totaal van 68.15 is Rattle iets sneller dan zijn voorganger Claudio Abbado bij de Berliner (69.29) en Riccardo Chailly bij het Concertgebouworkest (71.05). Bernard Haitink dirigeerde de Vijfde in 1988 bij de Berliner in 78.47, meer dan 10,5 minuten langzamer dan Rattle nu. Haitink nam het populaire Adagietto dan ook extreem langzaam (13.55), terwijl de andere dirigenten het in 9 tot 10 min. doen. Toch krijgt het Adagietto bij Rattle met een grijzend klankbeeld een gekweld effect.

Voor het overige komt Rattle tot een resultaat dat grosso modo goed te vergelijken is met de uitstekende uitvoering van Chailly (Decca), die Mahler ziet als een voorloper op de 20ste eeuwse avantgarde. Dat blijkt vooral vlak voor het slot, waar Rattle met hetzelfde open klankbeeld dat hij vorige week in Amsterdam in de Negende symfonie van Bruckner demonstreerde, komt tot een embryonaal klankveld, waarin de lijnen weinig hiërarchie vertonen. Haitink (Philips) en Abbado (DG) nemen deze passage wat georganiseerder.

Rattles tempoversnellingen doen soms grillig aan, en af en toe zet hij details in een spotlight. De transparantie die wordt bereikt, leidt ertoe dat Mahler hier ook duidelijk gelaagd klinkt: lichte terloopsheid aan de oppervlakte, daaronder diepe duistere woelingen.

Berliner Philharmoniker o.l.v. Simon Rattle; Mahler V (EMI 5 57358 2)

    • Kasper Jansen