Murdoch saboteert Charlie Ergens satellietdroom

Echostar en Hughes, twee grote aanbieders van satelliet-tv in de VS, mogen niet fuseren. Uit angst voor een monopolie, is de lezing. Of saboteerde mediamagnaat Rupert Murdoch de deal?

De strijd om de hemel boven Amerika, en daarmee om de toegang tot miljoenen afgelegen huizen met een schotel op het dak, is een nieuwe fase ingegaan met de afwijzing van de voorgestelde fusie van de twee grootste aanbieders van satelliet-tv door de Amerikaanse autoriteiten.

Echostar krijgt van de Federal Commmunication Commission (FCC) geen toestemming om voor 18,8 miljard dollar Hughes over te nemen van General Motors uit vrees voor een monopolie, en daarmee hogere prijzen en slechtere service voor consumenten, met name voor hen die te ver uit de route wonen voor kabelmaatschappijen. En dat zijn er nogal wat, in het midden van de VS.

De FCC maakt een simpele rekensom. Overal waar nu drie partijen zijn – Echostar, Hughes en een kabelmaatschappij zijn er na een fusie nog maar twee over, en waar er nu twee zijn, blijft er nog maar één over. Het nieuwe, met Hughes verrijkte Echostar, opererend vanuit Littleton in Colorado, zou 95 procent van de satellietmarkt beheersen. Waarom een einde maken aan de gezonde concurrentie tussen twee gezonde bedrijven?

De afwijzing van de FCC, en die van het ministerie van justitie die waarschijnlijk snel volgt, betekent dat de droom van de jongensachtige, legendarisch zuinige topman Charlie Ergen, die Echostar 22 jaar geleden begon door samen met zijn vrouw en een vriend in een vrachtwagen langs de deur te gaan, en nu 8 miljoen leden bedient, aan duigen ligt. Vorig jaar rond deze tijd, toen de fusieovereenkomst werd bekend gemaakt, was Ergen de held. Hij was het namelijk die mediamagnaat Rupert Murdoch de loef afstak in het overnamegevecht om Hughes, met 10 miljoen afnemers de grootste aanbieder van satelliet-tv.

De 70-jarige Murdoch gelooft heilig in de toekomst van de satelliet. Niet alleen voor het doorgeven van honderden televisie-zenders maar ook video-on-demand en breedbandinternet. Zijn News Corporation is druk bezig over de hele wereld satellietmarkten over te nemen. De grootste en lucratiefste markt, Amerika, is hem toch nog toe ontglipt.

Autofabrikant General Motors, die van zijn belang in Hughes afwil om een pensioengat te dichten, verbaasde vriend en vijand door vorig jaar na 18 maanden onderhandelen met Murdoch, Ergens deal, waard 26 miljard dollar in cash en aandelen, te verkiezen boven die van News Corp., waard 60 miljard, voornamelijk in aandelen en vreemd vermogen. De Wall Street Journal beschreef onlangs in een reconstructie hoe Murdoch eerst een felicitatie achterliet op Ergens voicemail en een dag later vanuit zijn ranch in Californie een geheime campagne begon om de Echostar-Hughes deal te saboteren.

Dat lukte, maar: ,,Murdochs lobby speelde een rol, maar was niet de doorslaggevende factor'', meent analist Watts van S.G. Cowen in New York. ,,De anti-monopolistische argumenten tegen de fusie zijn onoverkomelijk.'' Echostar topman Ergen (49), die met tegenzin een stropdas draagt, de laatste twintig jaar geen nieuwe aktetas meer heeft aangeschaft en nooit businessclass vliegt, verontschuldigt zich telkens dat hij geen verstand heeft van politiek. ,,Ik weet niet eens hoe je een slim interview moet geven'', verklaarde hij onlangs in een interview op televisie. Wat hem aantrekt aan de satelliet is dat die in staat is iedereen te bereiken. Daarmee zou volgens hem de digitale achterstand van afgelegen gebieden kunnen worden verholpen.

Ergens standaard argument tegen het dreigende monopolie in de satellietmarkt is dat je de zaak breder moet trekken. Door de fusie met Hughes zou Echostar met in totaal 18 miljoen afnemers 95 procent van de satellietmarkt beheersen, maar slechts 20 procent van de gehele televisiemarkt, die wordt beheerst door kabelmaatschappijen. Bovendien zou Hughes in de handen van News Corp leiden tot een in zijn ogen veel schadelijker vertikaal monopolie. ,,Ergen heeft gelijk dat een sterkere tegenpartij voor de kabelmaatschappijen tot meer concurrentie leidt in hun markt, en waarschijnlijk tot betere prijzen'', zegt Watts. Sinds de deregulering van de kabelmarkt in 1996 zijn de kabeltarieven alsmaar gestegen, en de satellietprijzen gedaald.

Terwijl Murdoch zich opmaakt een nieuw bod uit te brengen op Hughes als de overname door Echostar definitief van de baan is, op zijn vroegst begin volgend jaar, likt Ergen zijn wonden. De scheiding zou nog wel eens een kostbare affaire kunnen worden. Allereerst moet Echostar GM 600 miljoen dollar break up fee betalen zelfs als de fusie niet doorgaat om externe redenen, zoals nu het geval lijkt. Daarnaast krijgt Echostar van GM hoe dan ook een 81 procent belang in de commerciele satellietaanbieder PanAmSat in de maag gesplitst voor de lieve som van 2,7 miljard dollar. Gezien deze voorwaarden valt beter te begrijpen waarom GM met Echostar in zee ging.

Er is een ontsnappingsclausule. Als de advocaten van Echostar kunnen bewijzen dat Hughes zich onvoldoende heeft ingespannen om de fusie te laten slagen, wordt de boete gehalveerd of zelfs kwijtgescholden, en kan Echostar misschien ook nog onder PanAmSat uit.

De situatie voor Echostar is niet zo somber, meent Watts. ,,Je moet het zo zien: Ergen heeft de overname van Hughes door News Corp ruim een jaar uitgesteld. Echostar heeft een kijkje kunnen nemen in Hughes' boeken. Het bedrijf staat er een stuk beter voor.''