Lachmon: onafhankelijkheid Suriname `verkeerde keus'

Vorig jaar stierf een van de grondleggers van onafhankelijk Suriname: Jaggernath Lachmon. Vandaag, bijna één jaar na dato, wordt zijn politieke testament bekend.

Het is de weerslag van een lang interview dat Roy Khemradj, eindredacteur van het NPSradioprogramma Zorg en Hoop, vorig jaar had met de onbetwiste leider van de Hindoestaanse volkspartij VHP. Gedurende een week sprak Khemradj met Lachmon. De nestor van de Surinaamse politiek vond het tijd voor een `politieke verantwoording', maar bedong dat het resultaat pas na zijn dood zou worden gepubliceerd. Met de verschijning van een boek, een radio en een tvdocumentaire is het deze week zo ver.

Lachmon, die een van de langstzittende parlementariërs ter wereld was, komt met nieuwtjes van allerlei snit. Zo vertelt hij dat president Venetiaan in 1991 niet zijn keuze was als staatshoofd, maar onthult hij ook dat hij een zoon in Australië heeft, verwekt bij een inmiddels overleden Guyanese vrouw. En natuurlijk zijn er aanvullingen bij de Surinaamse geschiedenis. Lachmon, die eigenlijk tegen de onafhankelijkheid was, vertelt dat hij overstag ging toen zijn kandidaat voor het presidentschap, J. Ferrier, instemde met het vervullen van deze functie. Toch vindt Lachmon dat Nederland in 1975 ,,de verkeerde keus'' maakte door Suriname op eigen benen te laten staan.

Lachmon gaat ook in op de Decembermoorden van 1982, waarbij vijftien critici van het toenmalige Militair Gezag werden vermoord, voorafgaand door een periode van maatschappelijke onrust. Hij vertelt dat de leiders van de protestbeweging bij hem kwamen: ,,Ik heb ze gewaarschuwd om niet ermee door te gaan. Omdat ik vond dat het geweld niet met geweld verworpen moest worden'', aldus Lachmon wiens VHP vaak het verwijt krijgt te terughoudend te zijn bij het veroordelen van de Decembermoorden. Onterecht, vindt Lachmon, die de moorden een ,,misdaad'' noemt. Maar: ,,De VHP is niet een partij die op straat heel hard gaat brullen als een leeuw.''

Hij is kritisch over een groot aantal (ex)VHP'ers. Zo noemt hij de religieuze leider Nanan Panday ,,een verrader'' omdat hij zich in 1996, buiten Lachmon om, kandidaat stelde voor het presidentschap. Lachmon blijft hameren op de door hem gepropageerde `verbroederingsgedachte' tussen alle etnische groepen in Suriname. Maar hoe moet het na het uiteenvallen van de VHP, toch een smet op zijn politieke leven? Hij doet er in een typische Lachmonredenering het zwijgen toe: ,,Waarom moet ik iets uitlokken of aanroepen waar ik weet dat ik het niet zal kunnen beheersen?''

`Jaggernath Lachmon, een politiek testament' (KIT Publishers) is vanmiddag gepresenteerd. De documentaire wordt 16, 17 en 18 oktober uitgezonden via Radio 747 AM; het tvprogramma op 20 okt., Ned 3.