Kronkelliedjes

,,Nadat ik de Kameleon-reeks was ontgroeid, kwamen voor mij de Carmiggeltjes. Voor school heb ik natuurlijk ook de schrijvers als Wolkers gelezen, maar al op mijn veertiende las ik veel liever de Carmiggelt-bundels die in de boekenkast van mijn ouders stonden. Hij sprak mij veel meer aan. Ze lagen naast mijn bed; ik las er elke dag in, zodra ik wakker werd. Ik zal wel een melancholicus zijn, anders weet ik het ook niet. Dus toen ik zelf liedjes ging schrijven, en qua inspiratie nogal vast kwam te zitten, dacht ik: wat ligt er meer voor de hand dan dat ik iets ga doen met de verhaaltjes die me zo dierbaar zijn?''

Paul Passchier (39) zingt deze week onder de aan Simon Carmiggelt ontleende titel Fluiten in het donker liedteksten van eigen hand, gebaseerd op de Kronkel-verhalen die Carmiggelt in Het Parool publiceerde en aan het eind van elk jaar bundelde. Hij wordt begeleid door pianist Frans Ehlhart, die ook de muziek componeerde.

,,Het was de bedoeling dat ik in Zwijndrecht de winkels in oosterse geschenken van mijn vader Dick zou overnemen. Tot ik op mijn 27ste dacht: ik moet hier weg. Mijn vader adviseerde me nog de zaken ernaast aan te houden; zelf had hij dat als tv-presentator óók gedaan. Dan heb je iets achter de hand voor als het misgaat, zei hij. Maar dat wilde ik niet.

,,Ik ben naar het Koninklijk Conservatorium gegaan, met jazz-zang als hoofdvak, hoewel ik al heel snel een voorliefde voor het Nederlandstalige had. Dat werd trouwens meteen geaccepteerd. Ik heb eindexamen gedaan met een volledig zelfgeschreven, Nederlandstalig programma.

,,Daarna kwam ik in My fair lady terecht. Met plezier, maar ik wilde niet in de musical-hoek blijven. Vaak is het daar, zeker qua tekst, nogal behelpen. Ik doe nu commercieel werk – reclamespotjes, tv-rolletjes, cabaretprogrammaatjes voor bedrijven, vertalingen voor Sesamstraat – en daarnaast probeer ik eigen voorstellingen te maken. Tot dusver in de marge; soms zitten er maar acht mensen in de zaal. Pas door Carmiggelt sta ik nu wat meer in de belangstelling.

,,Het is levensgevaarlijk om liedjes te maken van Kronkels, dat besef ik heel goed. Vaak is het ook heel moeilijk. Als de plot te ingewikkeld is, of als er te veel verschillende mensen aan het woord komen, lukt het niet – dan moet je het wegleggen. Aan een beroemde Kronkel als Kroketten zal ik óók niet gauw beginnen; die is in de oorspronkelijke prozavorm al zo ongelooflijk goed en leuk gedaan door Wim Sonneveld. In sommige teksten heb ik alleen maar het gegeven gebruikt, en daar in dezelfde sfeer mijn eigen woorden bij gevonden. Hoe meer letterlijke zinnen je gebruikt, hoe moeilijker het wordt. Maar toch is het een paar keer gelukt een compleet zinnetje te verwerken. `Zijn hart kromp ineen', is bijvoorbeeld letterlijk de slotzin van het verhaal Naar de duinen.

,,Toen ik vier à vijf teksten af had, heb ik die naar Frans Ehlhart gestuurd. Hij reageerde heel positief. De muziek die hij heeft gemaakt vind ik bijna klassiek – al worden ze door mij niet klassiek gezongen. Hij vroeg me toen wel of er niet af en toe een refrein in kon. Maar het zijn vaak dóórlopende verhaaltjes, die zich niet zo gauw goed lenen voor een refrein. Van Ivo de Wijs kreeg ik echter dezelfde raad: gun de mensen af en toe even rust, anders krijgen ze te veel informatie te verstouwen. Ze hadden gelijk, vond ik, en dus heb ik hier en daar toen toch een refreintje geschreven. In een kluchtig verhaaltje past het ook wel.

,,Het zijn kleinkunstnummers geworden zoals ze niet vaak meer gemaakt worden. En toch heb ik het idee dat er nog wel mensen zijn, die dit willen horen. Dat hoop ik tenminste, want ik zou dit programma graag méér dan vijf keer willen spelen.''

Paul Passchier en Frans Ehlhart: Fluiten in het donker. 15 t/m 19/10 Klein Bellevue, Amsterdam. Inl. (020) 5305301, www.theaterbellevue.nl

    • Henk van Gelder