Een wonderland van kinderboeken

Plotseling is het donker. In het inktzwarte duister klinkt slechts gelispel, af en toe onderbroken door een schelle kreet. In het flakkerende schijnsel van wat wel het hellevuur moet zijn, gloeit allerlei verdachts op. Boekomslagen. Welkom in het griezelpaviljoen van Wonderland.

Wonderland is een grootse tentoonstelling over kinderboeken in de Kunsthal te Rotterdam, georganiseerd in samenwerking met de Koninklijke Bibliotheek uit Den Haag. Hier komen sferen en stemmen uit driehonderd jaar Nederlandse en vertaalde jeugdliteratuur op een unieke manier aan bod. Wonderland is een tentoonstelling voor de hele familie.

Elf thematische paviljoens zijn er, verspreid door de grootste zaal. De een is nog inventiever vormgegeven dan de andere. Nooit eerder werd lezen, werden boeken, als zoiets avontuurlijks en veelzijdigs gepresenteerd. Wie oogknipperend uit de wereld van het griezelboek stapt, kan vervolgens de wereld van het kinderlied binnengaan. Feestelijk is het daar, roze en vol dansende glimlichtjes. In het midden, in een grote glazen kast, draait een levensgrote carrousel van liedboeken uit alle tijden. De boeken klappen om en zwenken om hun as, op de wijs van De kat van Ome Willem of Twee emmertjes water halen.

En dan op naar het sprookjespaviljoen, wellicht, waar een schimmig woud is opgetrokken uit wazig witte panty-stof en waar een welluidende vrouwenstem voorleest, of nog even op reis rond de wereld in het paviljoen dat het binnenste van een oceaanstomer lijkt te zijn. Op schermen rollen de golven rondom het schip van Bontekoe, of vallen de bezoekers mee omlaag, peilloos diep het konijnenhol van Alice in. Wie geïnspireerd raakt, en kind is, kan aan de slag in de Kinderboekenfabriek. In dit al even spectaculair vormgegeven onderdeel van de tentoonstelling tekenen, schrijven en knippen kinderen een eigen boek en leren ze hoe boeken worden gemaakt.

De honderdzestig meter lange, vier meter hoge wand van de zaal is behangen met twee meter hoge boekenruggen. Het geeft het gevoel Wiplala of een ander kabouterachtige te zijn, lopend over een boekenplank. In deze boekenwand wordt in ruim zestig vitrines een chronologisch overzicht gegeven van het kinderboek in Nederland, van een leerboek uit de zestiende eeuw tot het pas verschenen kinderboekenweekgeschenk van Rindert Kromhout. Bijschriften ontbreken in de vitrines, elke bezoeker krijgt een mooi uitgegeven, maar wat vaag `bijschriftenboekje' mee. Precieze gegevens over de boeken ontbreken.

Tussen de vitrines kan, en dat is dan weer wel heel bevredigend, virtueel gebladerd worden door ondermeer een prachtige uitgave van Robinson Crusoe. Alice heeft een eigen vitrine, net als Sinterklaas, Dik Trom en Prikkebeen. Harry Potter heeft er ook een, maar over het geheel genomen valt de aandacht voor kinderboeken uit grofweg de afgelopen dertig jaar in de vitrines tegen. Anderzijds is er terecht veel ruimte gemaakt voor opvallende publicaties uit het verleden. Er ligt een Indisch ABC-boek: ,,C is de cent die je hierboven ziet/ D is de Djarak! Ken je die niet?'' Er liggen boeken als Oki en Doki bij de nikkers, maar ook Moeder, vertel eens wat van Adolf Hitler!

Vlak na de oorlog verscheen Jong Nederland in Vrijheid. Het boek staat vol aanbevelingen voor de jeugd voor het herstel van normen en waarden. Ga netjes over straat, heb eerbied voor de ouderdom, verniel niets in het plantsoen. ,,Orde en regel in huis en op school, dat is nog altijd het bindend parool.'

Tentoonstelling: Wonderland, van Pietje Bell tot Harry Potter. T/m 5/1 in: Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Inl. 010 4400301 of www.kb.nl/wonderland.

    • Judith Eiselin