Wangedrocht

Enige tijd geleden schreef ik over volksvertegenwoordigers. Dat die niet streven naar het onderwijs zoals het volk dat wenst, maar het onderwijsbeleid gebruiken om politiek te bedrijven. Zij pleiten voor een middenschool, en sturen intussen hun eigen kinderen naar het schooltype dat daar diametraal tegenover staat: het categoriale gymnasium. Deze onoprechtheid is blijkbaar niet alleen mij een doorn in het oog. Daarvan getuigen de voorbeelden die lezers aandroegen van hoge ambtenaren of hoogleraren voor wie hetzelfde gold: ook zij bepleitten in hun werk de zegeningen van de middenschool, maar blijkbaar uitsluitend om zich daarmee politiek correct op te stellen, want voor hun eigen kinderen kozen zij het tegenovergestelde.

Diezelfde hang naar politieke correctheid heeft scholen opgezadeld met iets zo onwezenlijks als de basisvorming. De buitenwereld heeft daar overigens weinig van gemerkt, maar leraren vaak des te meer. Want niet alle scholen hadden de wijsheid hun personeel deze volstrekt overbodige regelarij te besparen. Maar van het vmbo heeft u vermoedelijk meer gemerkt. Het is een nieuw schooltype. De politiek vond het nodig u daarmee te verblijden om de volgende reden.

Het vbo, het voorbereidende beroepsonderwijs, was een verzamelplaats geworden voor probleemleerlingen. Toen bedachten de volksvertegenwoordigers dat het goed zou zijn die problemen te verdunnen door de mavo eraan toe te voegen. Alsof slechte wijn beter wordt door er goede aan toe te voegen. Dan verpest je de heleboel, schreef ik indertijd, en inmiddels komen de politici erachter dat ik niet de enige ben die er zo over denkt. Dat ouders hun kinderen niet willen offeren voor dit soort heilloos beleid. Maar omdat die ouders niet willen, moeten ze worden gedwongen. Aldus een zekere Roel Augusteijn, gedeputeerde in Brabant, die voorstelt alle mavo's in die provincie op te heffen. Roel is er niet voor de ouders, maar voor de aan politieke breinen ontsproten zinsbegoocheling die vmbo werd gedoopt. Het onderwijs als laatste restje Oostblok.

Maar laten we terugkeren naar het uitgangspunt dat uiteindelijk resulteerde in het politieke wangedrocht vmbo. Het vbo was een verzamelplaats geworden van probleemgevallen, waarbij verschillende soorten problemen konden worden onderscheiden: kinderen met leer- of opvoedingsproblemen, kleine crimineeltjes, allochtonen met taalachterstanden, kinderen uit sociaal onaangepaste gezinnen. Als je die leerlingen onder laat duiken in de anonimiteit van een grote school, breiden die problemen zich alleen maar uit. Wil je die problemen serieus oplossen, dan zul je deze leerlingen moeten onderbrengen in kleine, op de aard van hun problemen toegesneden gespecialiseerde instellingen. Die kleinschaligheid en die deskundige begeleiding, dat is duur. Maar nog veel duurder zullen de gevolgen zijn voor de maatschappij voor het geval we dat niet doen. Daar ben ik van overtuigd.

Als we voor die weg hadden gekozen, hadden de vbo-scholen zich geleidelijk opgedeeld in kleine gespecialiseerde instellingen. Als we vervolgens de mavo's in staat hadden gesteld desgewenst wat praktijkvakken aan te bieden, hadden de voor die vakken gemotiveerde leerlingen daar aan hun trekken kunnen komen. Schoolontwikkeling kan alleen maar succesvol zijn als je mengt naar boven. Zoals een gemotiveerde, hard werkende omgeving kinderen stimuleert, zo ook werkt negatief gedrag aanstekelijk. Ouders hebben er blijk van gegeven dit te beseffen. En de politici? Die wensen in hun beleid met dit soort vanzelfsprekendheden geen rekening te houden, en volharden in de opvatting dat de samenleving maakbaar is. Willen de ouders niet, nou dan zet je ze voor het blok. Schandalig.

Prick@nrc.nl

    • Leo Prick