Tropenjaren in de collegebanken

Studeren én ouder van een kind zijn is een combinatie die veel discipline vraagt. Wat gaat voor: het studie- boek of het gezinsleven?

Hoeveel studenten met kinderen Nederland telt is niet bekend. De combinatie studeren-gezin, en in sommige gevallen ook nog (deeltijd)werk, vergt discipline, doorzettingsvermogen en stalen zenuwen en wordt ervaren als een periode van tropenjaren. Hoe gaan studerende ouders om met hun overvolle agenda? Is het een kwestie van slim management?

,,Van de zenuwen en de spanning heb ik voor de examens geen nagels meer over'', zegt Kirsten Budding-Van Muijen (26) terwijl ze naar haar vingertoppen kijkt. Ze is de moeder van Dionne (3), getrouwd, woont in Almere en volgt de dagopleiding klassieke muziek bij de Algemene School Vorming (AMV/

Schoolmuziek) aan het Amsterdams conservatorium. Aan haar opleiding besteedt ze niet genoeg tijd, vindt ze. ,,Eigenlijk zou ik meer moeten doen'', zegt Kirsten, terwijl ze vanuit haar ooghoeken Dionne in de gaten houdt. Af en toe neemt ze haar dochter mee naar praktijkcolleges. Dat is geen probleem, wat haar docenten betreft.

Kirsten Budding-Van Muijen studeerde al toen ze zwanger werd. ,,Op school dachten sommigen dat ik per ongeluk zwanger raakte. Zo jong, een opleiding én bewust zwanger zijn komt niet vaak voor.'' Na de bevalling is ze een jaar gestopt met haar opleiding. Daardoor liep ze studievertraging op. Ze verwacht haar opleiding komend schooljaar af te ronden. Haar studiecoördinator vindt dat het sneller kan, zegt ze. ,,Het is een dure opleiding. Hoe langer de studenten op school blijven, hoe meer ze kosten voor de school. Daarom willen ze dan ook dat we zo snel mogelijk doorstromen, maar ik laat me niet pushen.''

Heleen de Kam is decaan bij AMV/Schoolmuziek. ,,Ik doe eigenlijk niet zo veel voor studenten met kinderen. Als een student zwanger is, kijkt ze met haar studiebegeleider wat ze kan doen. Sommige studenten stoppen voor een jaar, ook mannelijke studenten. Als school stimuleren we die studenten terug te komen. We willen graag dat ze allemaal afstuderen. Maar pushen? Nee, het ligt aan de capaciteiten van een leerling hoe snel die afstudeert.''

Met drie agenda's want behalve moeder en student is Kirsten Budding ook nog piano- en muzieklerares lukt het haar tijd voor zichzelf vrij te maken. Ze zingt, gaat regelmatig uit en tennist elke week. ,,Er komt iemand helpen met schoonmaken'', zegt ze een beetje verlegen. ,,Maar die persoon betaal ik met de pianolessen.'' Dat ze soms studentenfeestjes moet laten schieten, vindt ze niet erg. ,,Ik ben niet zo'n feestbeest. Als ik met vriendinnen in Amsterdam uitga, ben ik de enige die een dochter en een man thuis heeft. Dat stoort me niet. Soms wordt het erg laat, maar ik slaap altijd thuis.''

Ramiro Barrientos Aravena (33) is een alleenstaande vader. Hij komt uit Chili en woont bijna zijn hele leven in Amsterdam. Nadat hij moest stoppen met flamencogitaarspelen door RSI, begon hij op zaterdag gitaarbouw te studeren vlakbij Antwerpen. Zijn opleiding betaalt hij zelf, want omdat hij in deeltijd studeert, heeft hij geen recht op studiefinanciering. Een paar maanden geleden nam hij ontslag bij de stichting voor gehandicapten waar hij werkte, om zijn zoon (2) zelf te kunnen opvoeden. ,,Mijn zoon had een taalachterstand door gebrek aan aandacht op de crèche. Bovendien vind ik het belangrijk dat hij een goede opvoeding krijgt. Daar wil ik zelf voor zorgen. Dat is me heel veel waard; ik ben door mijn spaargeld heen en heb een uitkering bij de Sociale Dienst moeten aanvragen.''

In zijn appartementje hangen boven het bedje van zijn zoon marakka's, ritme-instrumenten. Hij bouwt ook een gitaar op maat voor de derde verjaardag van zijn zoon. ,,Mijn zoon was een verrassing voor ons. Mijn ex-vriendin en ik waren niet klaar voor het ouderschap, maar ik doe gewoon mijn best voor hem. Misschien projecteer ik mijn interesse op mijn zoon, maar ik wil graag dat hij iets van mij leert waarop hij trots kan zijn, zoals ik trots ben op mijn vader.''

Nog een paar gitaren bouwen, dan kan Barrientos Aravena afstuderen. In de weekenden haalt zijn ex-vriendin zijn zoon op. Alleen voor zijn kind zorgen valt hem niet zwaar omdat hij het altijd al deed, zegt hij. Studeren in België is volgens hem anders dan in Nederland: daar zijn ze niet zo streng, zijn opleiding is erg op de praktijk gericht en zijn studiegenoten gaan, volgens hem, ,,bijna met pensioen. Het is de enige school waar blikjes bier uit de cola-automaat komen.''

Alleenstaande studerende ouders kunnen bij de Informatie Beheer Groep aanspraak maken op een zogenoemde eenoudertoeslag. Twee jaar geleden maakten bijna 1.375 studerende alleenstaande ouders daar gebruik van. Vorig jaar was hun aantal ruim 1.600. Dit jaar zijn er meer dan 200 studenten bijgekomen. Ook is er een mogelijkheid voor de partnertoeslag, als een paar een kind jonger dan 12 jaar verzorgt, de partner geen studiefinanciering ontvangt en niet meer dan 459 euro netto verdient. Studiefinanciering is in principe tot een leeftijd van 34 jaar mogelijk voor studenten aan een dagopleiding .

,,Een studentenleven heb ik niet. Al mijn tijd gaat op aan mijn studie, mijn gezin en mijn werk in de weekenden'', vertelt Martijn van den Tillaart (25), vader van Noelle (3). Hij studeert voltijd werktuigbouwkunde aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), nu voor het zesde achtereenvolgende jaar. In het eerste semester heeft hij van een studieadviseur te horen gekregen dat hij cursussen moest volgen om zijn studie beter te plannen. Later kreeg hij persoonlijke begeleiding om zijn tijd efficiënter in te delen. ,,Meer kunnen ze ook niet doen.'' Zijn dochter neemt Van den Tillaart drie dagen in de week mee naar de kinderopvang van de universiteit. ,,Daar kom ik een docent tegen van wie ik ook les krijg. Soms praten we in de gang. Dan zitten we op gelijkwaardig niveau: beiden ouders. In de klas is hij leraar en ben ik student. Het is een beetje raar'', merkt Van den Tillaart op.

Zijn huiswerk doet hij vooral op school en hij houdt rekening met zijn planning. Met een project dat hij over zes weken moet inleveren, wacht hij niet tot de laatste week. ,,Als ik samen met klasgenoten aan een project werk, zeggen die soms: `je hebt er niet zo veel aan gedaan als wij.' Ik heb gewoon veel minder tijd dan zij. Ze hebben er begrip voor, maar toch is het vervelend. Om vijf uur gaat het kinderdagverblijf dicht. Ik kan mijn dochter daar toch niet laten staan.'' Thuis kan Van den Tillaart alleen studeren als zijn dochter slaapt of als zijn vrouw thuis is. Toch heeft jong vaderschap voordelen, vindt hij. ,,Je bent flexibel, het leeftijdsverschil is kleiner en je inlevingsvermogen is groter dan wanneer je ouder bent. Als de kinderen de deur uit zijn, zijn we nog jong. Al is het moeilijk studeren met een kind, als ik het over mocht doen, had ik weer hetzelfde gedaan.''

Birgul Donmez (40) heeft na de havo de avondopleiding vwo gedaan, omdat ze getrouwd is en kostwinner was. Daarna is ze parttime psychologie gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Toen haar eerste dochtertje geboren werd, was ze net aan het doctoraal gedeelte begonnen. ,,De combinatie werk, studie en kind viel bitter tegen en ik ben om die reden gestopt. Mijn man en mijn familie vonden het jammer en hebben me ook altijd gestimuleerd de draad weer op te pakken.'' Zes jaar geleden, inmiddels moeder van een tweede dochter, begon ze aan de studie Onderwijskunde bij de UvA. Nu schrijft ze haar scriptie. ,, Van mijn man en mijn familie kan ik op alle steun rekenen, maar toch is de combinatie kinderen, drie dagen werken, gehuwd zijn en studeren heel zwaar'', verklaart de Turkse.

De relatie met de jongere studenten is goed, al stoorde Donmez zich eraan als een medestudent niets had gedaan. Bij het maken van opdrachten stelden docenten zich niet erg soepel op. ,,Dat hoeft ook niet, want dan zou het aan kwaliteit schorten. De cijfers die ik heb gehaald heb ik ook echt verdiend. Ik ben dus niet met de hakken over de sloot gegaan'', zegt Donmez.

Regelmatig sliepen de kinderen bij haar zus of bij haar zwager, als ze 's avonds college had en haar man in hun Turkse restaurant werkte. Hoewel Donmez zich soms ,,rot en gestresst'' voelde wanneer ze de kinderen uit logeren moest sturen, genoten haar kinderen ervan. Omdat ze altijd avondopleidingen volgde, weten de kinderen ook niet beter. In het huishouden stelde ze prioriteiten: stofzuigen na een tentamen. ,,Ik ben creatief geworden in het invullen van mijn tijd. Als de kinderen naar het zwembad wilden, nam ik boeken mee.''

De zwaarste periode was altijd het derde trimester, door de tentamens en papers die ingeleverd moesten worden, zegt Donmez. ,,Regelmatig ben ik met boek en al op de bank in slaap gevallen. De kinderen willen in de zomer niet slapen omdat het niet donker wordt en ze worden wel eens ziek. Aan jezelf kom je niet toe. Tropenjaren dus. Ik hoop dit jaar echt de boel af te kunnen maken en een groot feest te mogen geven. Maar als ik terugkijk, vraag ik me af hoe ik het voor elkaar heb gekregen.''

    • Hulya Cigdem