Stoet door blinkende straten

Nog nooit zijn de straten in Den Haag en Delft zo schoon geweest als nu, kort voor de uitvaart van prins Claus.

Wat er ook mis kan gaan tijdens de uitvaart van prins Claus, de negen kilometer lange route die de rouwstoet dinsdag volgt is in elk geval schoon. Vele honderden mensen zijn de afgelopen week in touw geweest om de straten in Den Haag, Rijswijk en Delft een draaglijk aanzien te geven. Wie de stratenmakers, papierprikkers en grafittiverwijderaars aanspreekt, krijgt veel opgetrokken wenkbrauwen te zien over het waarom van hun werkzaamheden, waarvan zij niet altijd het nut inzien, maar ook is steevast het commentaar dat prins Claus een heel fijne man was.

,,Ik kan me niet voorstellen dat prins Claus deze maatregelen zelf zou hebben toegejuicht'', zegt Joost Hermans, directeur van Caravanbedrijf Ypenburg, wiens onderneming is gevestigd pal tegenover het Instituut Defensie Leergangen, op de grens van Den Haag en Delft, het ,,koppelpunt'' waar dinsdag de naaste familie overstapt van gewone auto's in volgkoetsen, waarna de definitieve stoet zal worden geformeerd.

Het caravanbedrijf kreeg al een dag na het overlijden van prins Claus een ambtenaar van de gemeente Den Haag over de vloer. Hij deelde mee dat het bedrijf op de dag van de uitvaart gesloten zou moeten blijven. De vlaggen met de caravanmerken moeten zijn gestreken, de caravans moeten aan het zicht worden onttrokken door groen zeil. ,,Het is niet meer dan fatsoenlijk om daar je medewerking aan te verlenen'', zegt Hermans. ,,Ik zal niet snel iets negatiefs zeggen over het koningshuis, want onze klanten houden van de Oranjes en we zitten hier tegenover een school waar generaals worden gekweekt, dat zijn mensen die hier ook weleens een caravan kopen en die erg koningsgezind zijn. Maar als je diep in mijn hart kijkt, dan vind ik het onzin.''

De lijkkoets vertrekt dinsdag omstreeks kwart voor tien vanaf de voorzijde van Paleis Noordeinde in Den Haag. De lijkkoets werd gebouwd in 1871, en is tevens gebruikt bij de uitvaart van koningin-moeder Emma en prins Hendrik in 1934, alsmede bij de uitvaart van koningin Wilhelmina op 8 december 1962. Deze witte rouwstoet volgde destijds min of meer dezelfde route als de huidige, behalve dat werd vertrokken vanuit Paleis Lange Voorhout. ,,De kleur van de rouw is zwart'', meldt de Rijksvoorlichtingsdienst over Claus' uitvaart, maar het rijtuig zal ,,grijs gelakt'' zijn, waarbij de stoffering van de opbouw en de bok voorzien is van ,,paars laken met een galon van zilverdraad langs de randen''. Aan de uitvaart wordt een niet nader te precizeren bijdrage geleverd door de Haagse uitvaartonderneming Innemee. Het enige wat de RVD erover wil zeggen, is dat het om ,,een vorm van betrokkenheid'' gaat. Een woordvoerder licht een tipje van de sluier: ,,De auto's die reden van het AMC in Amsterdam naar Huis ten Bosch werden bestuurd door chauffeurs van Innemee.'' Tijdens het eerste deel van de tocht, naar het Instituut Defensie Leergangen, wordt de door zes Friese paarden getrokken lijkkoets gevolgd door een zogenoemde bloemenbrik met daarachter een derde rijtuig, een gala-berline met de zonen Willem-Alexander, Friso en Constantijn. Tijdens dit eerste deel van de route zal geen geparkeerde auto of fiets meer langs de route te zien zijn. Het gras tussen de tramrails op de Rijswijkseweg is gemaaid, langs de Haagweg zijn betonnen paaltjes vervangen door laurierstruiken. In de Haagse nieuwbouwwijk Ypenburg zijn reusachtige reclameborden weggehaald. Bushalten zijn ijlings van stoeptegels voorzien.

Bij het Instituut Defensie Leergangen voegen koningin Beatrix en andere naaste familie zich dan bij de stoet in volgkoetsen. Vandaar gaat de reis gezamenlijk naar Delft, waar alle inwoners langs de route te verstaan is gegeven ramen en deuren gesloten te houden. Bus- en tramhokjes zullen wit zijn met een zwarte rand. De stoet bereikt Delft over een viaduct over de rijksweg A13 tussen Den Haag en Rotterdam, waar op dat moment motoragenten ,,uit piëteit'' het wegverkeer tot een langzaam tempo zullen manen. In Delft geven tachtig militairen elke minuut een schot af uit langs de route opgestelde kanonnen. Grafitti is weggepoetst. Fietsbeugels zijn weggetakeld. Straten zijn geëgaliseerd, door stratenmakers die zelfs van vakantie uit Tsjechië werden teruggeroepen.

Op het eindpunt, de Markt met de Nieuwe Kerk, zullen alle winkels en restaurants gesloten zijn. Ook de souvenirwinkel van Cabout. Klompen, tulpen en porselein worden weggehaald. De etalage wordt versoberd. Winkelbediende Laila Boudil drapeert op haar vrije dag een ensemble met een foto van Claus waar straks drie rode rozen bij komen te staan. Coby Cabout vertelt dat ze nooit kamers zou verhuren, zoals sommige ondernemers en bewoners aan de Markt wel doen. ,,Lijkenpikkerij'', zegt ze. ,,Ik wil geen geld verdienen aan de dood van een ander''.

In totaal negenduizend militairen worden bij de uitvaart ingezet, zesduizend van hen vormen een erewacht langs de route.

    • Arjen Schreuder