Liever rioolwater dan drinkwater uit Maleisië

Sinds hun scheiding in 1965 hebben Singapore en Maleisië regelmatig ruzie. Nu irriteert de stadstaat Singapore het buurland met de aankondiging liever eigen rioolwater te drinken dan water uit Maleisië.

,,Nee bedankt'', zegt Andrew Wong met een vies gezicht, ,,nee, echt niet.'' Hij wil zelfs niet kijken naar het flesje water dat hem wordt aangeboden. De beurshandelaar draagt een jasje van fel rode en gele banen zodat hij herkenbaar is op de beursvloer. In de lunchpauze slentert hij wat rond in het financiële centrum van Singapore als hem wordt gevraagd `Newater' te proeven. Wong kent het watertje: ,,Dat is gefilterd rioolwater, man. Je verwacht toch niet dat ik dat ga drinken?''

Hij is niet de enige. Vrijwel niemand is bereid een slok uit het flesje te nemen. ,,Bwééh!'', doet een secretaresse vol overgave. ,,Dat komt min of meer uit mijn toilet. Goed, als ik geen keus zou hebben, zou ik het drinken.'' Alleen bankemployee Suzy Lew accepteert de fles. ,,De smaak is er geloof ik wel helemaal uitgefilterd'', concludeert ze na een paar slokken. ,,Maar ik vind het een goed idee, want het maakt ons onafhankelijker. We zitten door die water-zaak al zo lang aan Maleisië vast.''

Singapore, Maleisië en water: vrijwel alle bewoners van beide landen zien het verband. De kleine, welvarende stadstaat is voor de helft van zijn waterbehoefte afhankelijk van het veel grotere Maleisië. Om dat simpele feit draait de hele bilaterale relatie tussen de twee staten. En die is niet best. Dat het zoiets cruciaals als water niet zelf heeft, maakt Singapore nerveus. Dus ontwikkelt het met grote snelheid technieken om aan drinkwater te komen. In 2006 hoopt het eiland van zeewater drinkwater te kunnen maken. Een liter daarvan zal naar schatting tweehonderd keer duurder zijn dan een liter uit Maleisië nu.

Eerder, namelijk vanaf februari, komt het gefilterde rioolwater Newater overal uit de kraan. In Maleisië ziet men dat als een ongevoelige, arrogante provocatie, bijna een belediging. Singapore, zo redeneert Maleisië, moet erop vertrouwen dat we ons water niet als pressiemiddel zullen misbruiken. Maar dat doet het niet, want het klaagt er voortdurend over dat het door dat water van ons afhankelijk is. Singapore drijft de zaak op de spits door liever zijn eigen urine te drinken dan ons water.

,,Wij houden er niet van om voor gek te worden gezet'', was de reactie van de Maleisische premier Mahathir Mohamad op Newater. Zijn Singaporese ambtgenoot Goh Chok Tong irriteerde Maleisië onbedoeld nog wat meer door het nieuwe water ostentatief te drinken op nota bene onafhankelijkheidsdag, de dag waarop de stadstaat viert dat het zich losmaakte van Maleisië - of eruit is gegooid, afhankelijk van aan welke kant van de Straat van Singapore men zich bevindt.

Kort voor die negende augustus in 1965 verordonneerde de aartsvader van Maleisië, Abdul Rahman, dat Singapore ,,geamputeerd'' moest worden. Zijn collega aartsvader van Singapore, Lee Kuan Yew, huilde hete tranen op televisie toen die amputatie een feit was en de burenruzie was begonnen. Bilaterale ruzies over stukken land in Singapore die Maleisië toe zouden behoren, over een betwiste rotspartij hier en een vuurtoren daar, over schendingen van elkaars luchtruim en, als rode draad, over het water.

Singapore wil al die uitstaande conflicten in één onderhandelingspakket voor eens en voor altijd regelen, inclusief de prijs van het water. De stadstaat heeft altijd drie Maleisische sen (viervijfde van een eurocent) betaald voor duizend gallon water (3.780 liter) en biedt omgerekend twaalf eurocent aan. Maleisië hamert erop dat de waarde van duizend gallon minstens vijftien euro is. Zonder overeenstemming over de waterprijs zitten nu alle kwesties vast.

In een gesprek maakte Mahathir vorige maand nog eens duidelijk dat de wederzijdse betrekkingen om dat water draaien. ,,We kunnen geen goede relatie hebben als Singapore niet eens een redelijke prijs kan betalen voor ons water. Die drie sen stamt van 1927. Ik vraag u: is er iets in de wereld dat vandaag evenveel kost als in 1927? Dit speelt al jaren en het is een irritatie geworden. En zo zijn er zoveel dingen. Hun luchtmacht wil over Maleisië vliegen, maar onlangs vloog een vliegtuig van ons een minuut in het Singaporese luchtruim en meteen scharrelen ze al hun straaljagers bij elkaar. Wij staan Singapore toe een vuurtoren van ons te gebruiken. Maar zij claimen dat die van hen is en ze bouwen er allerlei dingen omheen.''

Door de opgelopen spanning krijgt Singapore geen zand meer van Maleisië voor zijn landaanwinning. Doordat ook Indonesië niet mee wil werken ligt het grootste baggerproject ter wereld nu al maanden stil. Maleisië beschuldigt zijn buurland er ook van de route dicht te baggeren naar de haven van Pelepas die dit jaar de twee grootste containerklanten van Singapore wist af te snoepen.

Aan beide kanten van de grens meent men psychologische redenen voor de slechte verhouding te kennen. Singaporezen denken dat Maleisië simpelweg jaloers is op het economische succes dat de overwegend etnisch Chinese stadstaat, op eigen kracht en zonder hulpbronnen wist te boeken. Ze verwijzen naar het feit dat ze met vier miljoen inwoners ruim een kwart méér verdienen dan 22 miljoen Maleisiërs.

Maleisië ziet Singapore op zijn beurt als een arrogant, ondankbaar Chinees eiland in een Maleisische zee. Arrogant omdat het zijn succes voortdurend inpepert, ondankbaar omdat het niet beseft dat dit succes te danken is aan de onafhankelijkheid die het van Maleisië gekregen heeft. Onafhankelijkheid die bovendien relatief is, want Maleisië hoeft de kraan maar dicht te draaien en het hele economische wonder dat Singapore heet, staat onmiddellijk stil.

Die dreiging heeft in Singapore de opvatting doen postvatten dat Maleisië eigenlijk helemaal niet in de prijs van zijn water is geïnteresseerd. Het gaat de buren volgens de inwoners van de stadstaat veel meer om het politiek-strategische belang van de hulpbron aller hulpbronnen – een stok achter de deur. De lancering van Newater lijkt dan ook vooral een verzetsdaad. En de sterke man van Maleisië, Mahathir, lacht zijn buren er hartelijk om uit: ,,Dat Newater kan dan nog zo schoon zijn, maar het komt uit tja... het toilet. Als Singapore wil, kan het ook óns rioolwater krijgen.''

Mahathir Zaterdags Bijvoegsel pagina 31