GORILLA OF MENS

Het traditionele fossielengevecht is weer begonnen. De oudste `mens' is natuurlijk gewoon een gorilla, dat had de Franse antropologe Brigitte Senut deze zomer al meteen gezegd. Sahelantropus tchadensis (6 à 7 miljoen jaar oud), waarvan in Tsjaad de schedel werd gevonden, is geen menselijke voorouder. Deze week geeft Senut samen met Martin Pickford en Milford Wolpoff in Nature een nadere argumentatie voor die these.

De discussie is belangrijk en interessant, maar iedere antropoloog weet óók dat Senut en Pickford de ontdekkers zijn van het enige andere erg oude mensachtige fossiel: Orrorin tugenensis (5 à 6 miljoen jaar oud). De paar tanden en armbotten die van Orrorin zijn gevonden, verliezen naar de gave Sahelantropus-schedel duidelijk aan glans.

De wetenschappelijke aanval in Nature is gebaseerd op statistiek. Alle maten van tanden, voorhoofd en schedelgat die volgens de vinders van Sahelanthropus wijzen op menselijkheid, zijn volgens Senut c.s. ook te vinden bij moderne chimpansees en vooral bij vrouwelijke gorilla's. In het antwoord in Nature wijst de leider van het Sahelantropus-team, Michel Brunet, erop dat het niet zo gek is dat bij zo'n oude voorouder van de mens veel primitieve, aapachtige trekjes zijn te vinden. En verder slaat Senut c.s op allerlei details natuurlijk de plank mis. Zegt Brunet.

Zoals altijd zijn de paleoantropologen die tot geen van beide kampen behoren, veel voorzichtiger. ``Sahelantropus is erg belangrijk. Maar er is over deze vroege tijd zo weinig bekend dat geen enkele grote claim op zijn plaats is'', zei Chris Stringer deze week in een reactie op de Nature-stukken. ``Het is nog te vroeg om te bepalen of Orrorin of Sahelantropus tot de menselijke afstammingslijn behoren. Maar het is ook gevaarlijk te veronderstellen dat de huidige kenmerken van gorilla's en chimpansees alleen bij hun voorouders voorkwamen en niet ook bij die van ons.''

    • Hendrik Spiering