`Elk stuk heeft z'n ideale klank'

De klarinettiste Céleste Zewald, winnares van de Philip Morris Kunstprijs 2002, speelt zondag een recital in de serie `Jonge Nederlanders'.

's Ochtends is er een mini-optreden voor de radio vanuit het Amsterdamse Concertgebouw. Dan haast Céleste Zewald zich naar Nijmegen voor een try-out van haar recital van aanstaande zondag. ,,Het is ontzettend hectisch'', geeft ze lachend toe. ,,Maar dat hoort erbij. Hoe meer solo-optredens, hoe beter.''

De serie Jonge Nederlandse biedt elk concertseizoen nieuwe talenten de kans een recital te geven in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Klarinettiste Céleste Zewald (1973) maakte vorig jaar veel indruk met haar zekere podiumuitstraling tijdens de finale van het vriendenkransconcours het Amsterdamse Concertgebouw, die ze won. Later dat jaar werd ze bekroond met de Philip Morris Kunstprijs van 25.000 euro. Zewald: ,,Ik heb er een nieuwe set klarinetten van gekocht. En er is een solo-cd in de maak, waarop ik speel met een ensemble van musici uit het Radio Symfonie Orkest.''

De oorsprong van Zewalds keuze voor de klarinet is weinig romantisch, vertelt ze. ,,Mijn hele familie speelt een blaasinstrument, het kwam niet in me op iets anders te kiezen. Wat me aantrok, was dat de klarinet binnen het orkest altijd een omvangrijke en virtuoze partij te spelen had. De klank ben ik mooier gaan vinden naarmate ik langer speelde. Maar als ik opnieuw zou mogen beginnen, zou ik viool kiezen. Daar is zo ontzettend veel mooi repertoire beschikbaar.''

Vanaf deze zomer combineert Zewald haar solo- en kamermuziekconcerten met een halve baan als plaatsvervangend eerste klarinettiste in het Brabants Orkest. Zewald: ,,Dat is een goede balans. En het zou ook bijna onmogelijk zijn als klarinettist in Nederland van alleen solo-optredens te leven. Zalen in de provincie organiseren zelden meer dan één blazersrecital per seizoen. Daarom heb ik ook een impresario in Duitsland gezocht, en probeer ik nu meer recitals in het buitenland te geven. Maar de spoeling is dun. Van mijn jaargenoten aan het conservatorium hoor ik nooit meer iets, volgens mij zijn ze allemaal gestopt.''

,,Als blazer werk je met je eigen klankvoorstelling'', vertelt Zewald. ,,De natuurlijke basistoon is voor iedereen anders, omdat die afhangt van je gebit en je lippen. Maar door de lippen te plooien en de rieten aan te passen, kun je de toon beïnvloeden. Zelf heb ik voor ieder stuk een ander ideaal geluid in mijn hoofd, en probeer ik te streven naar een echt eigen klank. Maar ik heb wel duidelijke meningen over wat ik bij anderen mooi vind en wat niet. De Duitse speelschool bijvoorbeeld, is stug en verzorgd en gebruikt veel adem. De Franse speelschool is licht, virtuoos en flexibel. In Nederland is gek genoeg een al snel vals klinkende mix-klarinet met Duitse boring en Franse kleppen gebruikelijk. Niet ideaal, maar je ontkomt er niet aan. Het spelen op zo'n instrument wordt hier door de meeste orkesten expliciet geëist.''

Het lesgeven wil Zewald in de toekomst beperken. ,,Ik geef graag privéles aan enthousiastelingen, maar ik ben gestopt op de muziekschool. De kinderen waren lief, maar die zeurende ouders vond ik verschrikkelijk. Het liefst zou ik aan het conservatorium lesgeven aan hoofdvakstudenten klarinet. Ik doceer nu bijvakkers die vanuit de jazz komen en dat is uitdagend, maar in zekere zin ook minder bevredigend.''

Volgend seizoen is Céleste Zewald met pianist Jaap Kooi opnieuw te gast in het Concertgebouw, in de serie Rising Stars. ,,Dat is weer een stapje hoger dan de `Jonge Nederlanders'. De serie omvat recitals over de hele wereld, onder andere in de Musikverein in Wenen en Carnegie Hall in New York. Ik verheug me er nu al op.''

Céleste Zewald en Jaap Kooi met o.a. Von Weber, Debussy, Bernstein. 13/10 in het Concertgebouw, Amsterdam. Inl. 020-6718345

    • Mischa Spel