Een extraatje voor ouderen

De meeste 65-plussers kunnen hun ziektekosten aftrekken en hebben daarnaast recht op een speciale ouderdomsaftrek. Omdat bijna niemand deze aftrekpost kent, wordt er nauwelijks gebruik van gemaakt. Daarom verzond de Belastingdienst de afgelopen weken een mailing naar ruim 300.000 huishoudens. Volgens de ouderenbonden is de groep die recht heeft op ouderdomsaftrek nog veel groter.

`Afgelopen week sprak ik een mevrouw die het over het dooienfonds had. Daaraan betaalde ze elke maand 12 euro en ze wilde weten of ze dat mocht aftrekken van de belasting. Ja hoor, premies voor de begrafenisverzekering horen ook bij de buitengewone uitgaven. Deze mevrouw kreeg uiteindelijk 77 euro belasting terug. Dat is zo'n beetje het minimum. Ik heb al met heel wat mensen mee zitten rekenen die zo'n 400 euro terugkrijgen.''

Bert Lokhorst, beleidsmedewerker bij ouderenbond Anbo, heeft de afgelopen weken honderden gepensioneerden aan de telefoon gehad. Zij hebben post gekregen van de Belastingdienst en weten niet wat ze daarmee aan moeten. In de brief staat dat ze in het jaar 2001 waarschijnlijk te veel belasting betaald hebben. Dat komt doordat ze geen gebruik gemaakt hebben van de mogelijkheid hun ziektekosten af te trekken van de belasting. Bovendien hadden ze de ziektekosten mogen verhogen met een bedrag van 708 euro. Om alsnog belasting terug te vragen, stuurt de Belastingdienst een T-biljet en een aangiftediskette mee.

Bij veel ouderen leidt deze mailing tot verwarring. ,,Geen wonder, want veel van die mensen hebben nog nooit van hun leven een aangiftebiljet gezien. Nu zijn ze 65 of 75 of nog ouder en opeens krijgen ze een blauwe envelop in de bus'', zegt Lokhorst. ,,Mensen vragen of ze verplicht zijn het biljet in te vullen. Of ze zeggen: ik had geen ziektekosten, want ik was het hele jaar gezond. Bijna niemand weet dat de premie voor het ziekenfonds ook bij die kosten hoort. Dat kan ik me wel voorstellen. Vroeger, nog voordat ik dit werk deed, vulde ik elk jaar het belastingbiljet voor mijn schoonmoeder in. Zij maakte nooit kosten als gevolg van een ziekte, dus die vraag liet ik gewoon zitten. Maar zo loop je wel belastingaftrek mis.''

De meeste ouderen kunnen gebruik maken van de regeling voor buitengewone uitgaven. Deze regeling, die in het vorige belastingstelsel buitengewonelastenregeling heette, is een vergaarbak van aftrekposten die te maken hebben met ziekte, invaliditeit en overlijden. De premie voor de begrafenisverzekering hoort erbij, een forfaitair bedrag van 23 euro per volwassene per jaar voor de huisapotheek - ongeacht of die pleisters en aspirientjes zijn aangeschaft -, de rekening voor de nieuwe bril, de nota van de fysiotherapeut, maar ook de premie voor het ziekenfonds of de particuliere ziektekostenverzekering. ,,Vaak gaat het om aanzienlijke bedragen'', zegt Lokhorst. ,,Bij een particuliere ziektekostenverzekering is de premie afhankelijk van de leeftijd, dus 65-plussers zijn daar veel geld aan kwijt. Voor een echtpaar heb je het al gauw over een 3.500 euro. Maar ook bij ziekenfondsverzekerden gaat het om een fors bedrag.'' Gepensioneerden met een ziekenfondsverzekering mogen niet alleen de nominale premie aftrekken die zij zelf betalen - zo'n 180 euro per jaar per persoon -, maar ook de ziekenfondspremie die ingehouden is op hun AOW-uitkering en op een eventueel aanvullend pensioen. Dat betekent dat een alleenstaande AOW-er, zonder dat er speciale uitgaven tegenover staan, kan rekenen op een aftrekpost van ruim 1.000 euro.

Behalve deze aftrekposten hebben 65-plussers recht op de ouderdomsaftrek, die eveneens deel uitmaakt van de regeling voor buitengewone uitgaven. De ouderdomsaftrek is een overblijfsel uit het vorige belastingstelsel en staat los van alle (ouderen)heffingskortingen uit het nieuwe stelsel. Het komt erop neer dat elke 65-plusser zijn buitengewone uitgaven mag verhogen met een forfaitair bedrag van 708 euro. In de praktijk maken ouderen echter nauwelijks gebruik van deze aftrekpost. Er zijn in Nederland ongeveer 1,6 miljoen huishoudens waarvan een 65-plusser deel uitmaakt. Uit gegevens van de Belastingdienst blijkt dat 246.000 huishoudens de ouderdomsaftrek claimen. De overgrote meerderheid van de 65-plussers loopt dus een belangrijke aftrekpost mis. Dat heeft meestal met onwetendheid te maken. De gepensioneerden die jaarlijks een aangiftebiljet invullen, moeten de ouderdomsaftrek zelf opvoeren op het biljet, iets wat zij in de meeste gevallen niet doen. De meerderheid van de 65-plussers ontvangt helemaal geen biljet en trekt dus nooit iets af. In een reactie op vragen uit de Tweede Kamer beloofde de vorige staatssecretaris van Financiën dat deze groep actief benaderd zou worden. Dat gebeurde de afgelopen weken, toen 307.000 huishoudens een blauwe envelop met een T-biljet kregen. Degenen die straks belastinggeld terugkrijgen, ontvangen vanaf nu elk jaar automatisch een biljet.

Omdat voor alle buitengewone uitgaven - dus ook voor de ouderdomsaftrek - een drempel geldt van 11,2 procent van het verzamelinkomen uit de drie boxen, komt niet iedereen voor de regeling in aanmerking. Ouderen met een hoog inkomen of een groot eigen vermogen halen de drempel niet altijd. Bij het verzenden van de mailing is de Belastingdienst daarom selectief te werk gegaan. De brief kwam alleen terecht bij alleenstaanden met een inkomen tot 13.000 euro en bij paren met een inkomen tot 20.000 euro. ,,Die selectie is veel te streng'', zegt Lokhorst. ,,De Belastingdienst speelt op safe en heeft alleen mensen benaderd die vrijwel zeker geld terug krijgen. Maar met een hoger inkomen kun je ook nog gemakkelijk voor de ouderdomsaftrek in aanmerking komen. Ook met een eigen huis lukt het vaak nog wel, zelfs als de hypotheeklening al afgelost is.'' Met een eigen huis wordt het verzamelinkomen hoger, omdat er een percentage van de WOZ-waarde bij het inkomen wordt opgeteld. Daardoor wordt de drempel voor de buitengewone uitgaven ook hoger. ,,Het is wat rekenwerk, maar in zo'n geval is het voor echtparen vaak de moeite waard om te schuiven met de posten'', zegt Lokhorst. Hij doelt op het fiscale partnerschap: paren kunnen hun aftrekposten en bijtellingen naar eigen goeddunken onderling verdelen en mogen elk jaar een nieuwe verdeling kiezen. Dan neemt de ene partner bijvoorbeeld de volledige bijtelling van het huis voor zijn rekening, waardoor de drempel voor de buitengewone uitgaven waarschijnlijk te hoog wordt. Maar de andere partner krijgt geen bijtelling en claimt alle aftrekposten. Hierop zijn tal van varianten mogelijk.

Lokhorst raadt iedereen aan het T-biljet in te vullen en adviseert mensen die geen biljet ontvangen hebben er zelf eentje aan te vragen. ,,Niet alleen omdat ze nu wellicht geld terugkrijgen, maar ook omdat het gevolgen kan hebben voor de huursubsidie. Als je je buitengewone uitgaven aftrekt, wordt je inkomen lager. In veel gevallen betekent dat dat de huursubsidie omhoog gaat.'' Hij heeft de afgelopen weken gemerkt dat veel ouderen erg opzien tegen het invullen van het T-biljet. ,,Toch moeten zij zich daar niet door laten weerhouden. Misschien hebben zij kinderen of vrienden die kunnen helpen. En anders kunnen ze terecht bij de ouderenbonden of de Belastingdienst. Het is toch mooi meegenomen om in korte tijd een paar honderd euro te verdienen?''