De onrustbarende schoonheid van Sark

Er is heel veel niet, op het eilandje Sark. En dat is voor de ruim vijfhonderd bewoners juist de belangrijkste drijfveer om er te blijven. Geen inkomstenbelasting bijvoorbeeld, maar ook geen werkloosheidsuitkering en geen pensioenvoorziening. Geen ambtenarij en geen echtscheiding. Geen auto's, geen vervuiling.

Sark, een prachtig, zeven vierkante kilometer groot lapje grond tussen Jersey en Guernsey voor de Franse kust, is officieel eigendom van de Britse Kroon maar kent een eigen wetgeving. Ooit leende een voorvader van Michael Beaumont veel geld aan avonturiers die op Sark een zilvermijn wilden ontginnen. Toen de opbrengst tegenviel liet de voorvader zich terugbetalen in grond. Officieel pacht Beaumont het eiland voor tien pond per jaar van de Britse koningin.

In de documentaire Sark, de kleine wereld (een samenwerking tussen de NPS en de Frans-Duitse cultuurzender Arte) schetst Joost Seelen, aan de hand van een vijftal bewoners, een intiem portret van het eiland. De fraaie vergezichten over het water, groene weiden, zware wolkenluchten en idyllische huisjes tonen de aantrekkingskracht van Sark. Maar Seelen weet die schoonheid met zijn cameravoering en montage iets onrustbarends te geven. Dat past bij de stemming van de bewoners, want Sark wordt bedreigd door de boze buitenwereld. Niet door criminelen. De twee gevangeniscellen op het eiland staan altijd leeg. Behalve die ene keer dat kwajongens die als toerist het eiland bezochten een tent hadden beschadigd. Ze werden ingesloten en moesten met de volgende boot vertrekken.

De echte bedreiging van Sark heeft te maken met mensenrechten, om precies te zijn met het gebrek eraan. Met de democratie is het slecht gesteld op Sark, dat wordt bestuurd door een parlement van de veertig landeigenaren. Het Europese Hof van Justitie vindt het verbod op echtscheiding onacceptabel. En dat het eiland een financieel paradijsje is (waar volgens sommigen op papier zo'n 60.000 bedrijven gevestigd zijn) is velen een doorn in het oog. De bezorgdheid bij de eilanders over de opgelegde aanpassing wordt door Seelen haarscherp in beeld gebracht. Maar ondanks de veranderingen blijven de bewoners van hun eiland houden. Al gaat die liefde voor de een wat verder dan voor de ander. ,,Ik ga hier nooit weg'', zegt Beaumont. Maar zelfs de querulant op het eiland zegt: ,,Ik kom hier altijd weer terug.''

Dokwerk: Sark, kleine wereld, NPS, Ned.3, 22.42-23.42u.