Claimcultuur rukt ook hier op

De Amerikaanse claimcultuur rukt onmiskenbaar op in Nederland. `Het wordt een niet te controleren scenario.'

Een dikkerd die McDonald's vanwege zijn hamburgers voor de rechter daagt. Een zieke roker die van de jury 28 miljard dollar van een sigarettenfabrikant krijgt toegewezen. Amerikaanse toestanden. Inderdaad, maar hoe lang nog zuiver Amerikaans?

In Nederland kreeg deze week een vrouw die door stelselmatig overwerk geestelijk is ingestort van de rechter een uitkering van 80.000 euro toegewezen. Het gevolg van een nieuwe wind die er waait, stelt directeur Paul Ulenbelt van Bureau Beroepsziekten van de FNV, dat de claim heeft opgesteld. ,,Dat werknemers het harder gaan spelen is een direct gevolg van de minder wordende sociale voorzieningen'', zegt Ulenbelt.

,,Door de uitkleding van de WAO is de financiële schade voor zieke werknemers veel groter geworden. Werkgevers betichten ons bureau er vaak van dat wij een Amerikaanse claimcultuur introduceren, maar kijk wat zij zelf doen. Als een aannemer zich benadeeld voelt of een automatiseringsproject niet voldoet, dreigt ook een bedrijf direct met een claim.''

Eén werkgever, luchtvaartmaatschappij KLM, heeft zelfs de primeur door van 113 eigen medewerkers (grondwerktechnici) een schadevergoeding van 6.000 euro te vragen, na een wilde staking deze zomer. Vastgoedfonds VHS, eigendom van interim-voorzitter Ed Maas van de LPF, maakte onlangs bekend miljoenen te claimen van hoogleraar H. van de Bunt. Daarbij draait het om de suggestie van de professor dat VHS onrechtmatige transacties heeft verricht.

Veramerikanisering, verruwing, het wegvallen van het sociale vangnet: het lijkt allemaal met de ontluikende claimcultuur in Nederland te maken te hebben. ,,Behalve de burgerlijke onvrede van dit moment speelt ook een grote rol dat mensen zich ergeren aan topsalarissen en omvangrijke optieprogramma's'', zegt directeur F. Spangenberg van het bureau Motivaction, dat onderzoek doet naar leefstijl en normen en waarden van de Nederlander. ,,Veel mensen hebben het hoofd in de schoot gelegd, maar als zich plotseling een gelegenheid voordoet, dan proberen ze iets terug te pakken. Nu is mijn kans, is de gedachte. Hoe is het nu mogelijk dat je niet weet dat roken slecht is? Dat wist ik als kind al. Na roken komt de alcohol en wordt Johnny Walker aangeklaagd. Het wordt een niet te controleren scenario.''

De lijst van claims in Nederland is nu al lang. Zo stonden oud-minister Peper en accountant KPMG afgelopen week nog tegenover elkaar in de rechtszaal. KPMG wilde naar verluidt voor 500.000 euro schikken, nadat de organisatie Peper via een al of niet rammelend rapport over de `bonnetjesaffaire' in een kwaad daglicht had gesteld. Detailhandelsconcern Laurus liet onlangs weten gebukt te gaan onder vele claims. Een bank eist 12,7 miljoen euro, een voormalige Edah-manager 10 miljoen en ook aandeelhouder Albada Jelgersma kan nog met een claim komen [vervolg CLAIMS: pagina 15]

CLAIMS

Media ook niet meer gespaard

[Vervolg van pagina 1] Ook de media zijn niet meer veilig. LPF-kamerlid Cor Eberhard incasseerde 10.000 euro van het Algemeen Dagblad na een valse beschuldiging, Nova-presentator Willem Lust eist financiële genoegdoening na een bericht over zijn al of niet aanwezige toupet en Anneke Grönloh spant de kroon met een eis van 250.000 euro tegen de NCRV, na een programma van Paul de Leeuw. ,,Het vrijheidsdenken uit de jaren zestig en daarna wordt een halt toegeroepen'', zegt advocaat P. van As namens de zangeres die in persiflages van De Leeuw als dronkelap werd afgebeeld. ,,Natuurlijk worden mensen assertiever, maar het heeft ook alles te maken met de actuele discussie over normen en waarden.''

Met name de bouwsector zucht onder claims. Volgens een recent onderzoek krijgen maar liefst twee van de drie bouwbedrijven elk jaar minimaal één claim binnen. En de verzekeringssector lijdt mee. ,,Het aantal claims neemt toe en wat opvalt is dat iedereen direct een advocaat in de arm neemt. Ook als het gaat om relatief kleine bedragen'', zegt H. Schonk, hoofd van de schade-afdeling van Bloemers Nassau. Dit bedrijf verzekert specifieke beroepsgroepen en bestuurders tegen aansprakelijkheid. ,,Tien jaar geleden keken we nog verschrikt op wanneer hier een dagvaarding binnenkwam. Nu is dat de gewoonste zaak van de wereld. Mensen willen het onderste uit de kan en tegen makelaars wordt bij een tegenvaller eenvoudig gezegd: je hebt een fout gemaakt en je bent toch verzekerd.''

De lijst met claims wordt nog langer. Volgens het Bureau Beroepsziekten lopen elk jaar 20.000 mensen in Nederland een beroepsziekte op (burn out, rsi, de `schildersziekte' ops). Op het vlak van de asbest kunnen de claims in Nederland in de miljarden lopen.

Verder gedijen in het financiële klimaat van dit moment claims van gedupeerde beleggers uitstekend. Alleen al rond Legio Lease – dat aandelenleaseproducten aanbod – hebben zich 25.000 mensen verzameld die een deel van hun geld terugeisen. Nog eens honderden beleggers melden zich jaarlijks bij de klachtencommissie van de brancheorganisatie van de financiële wereld. ,,Maar iedereen weet dat beleggen een vorm is van gecalculeerd gokken'', zegt socioloog Spangenberg van Motivaction. ,,Toch zoekt iedereen naar een dader. En die mensen treffen inmiddels een apparaat aan, inclusief advocaten, dat het verhalen van de onvrede mogelijk maakt.''

    • Erik van der Walle