`Weiger de zwarte piet en wijzig de pensioenwet'

Wellicht sluimert er licht aan het eind van de tunnel vol pensioentekorten. Maar topadviseur Boender heeft een vervelende boodschap. Iedereen moet meebetalen. De pensioengrens moet worden opgetrokken.

,,Zet de pensioenleeftijd op 68 jaar en je zult zien dat de financiële positie van de pensioenfondsen met één klap verbetert.''

Guus Boender, directeur van Ortec die vrijwel alle grote Nederlandse pensioenfondsen adviseert bij de afstemming van hun beleggingen op hun pensioenverplichtingen, heeft een nare boodschap. Het zal de pensioenfondsen en hun gelieerde werkgevers niet lukken om, bij de huidige beurskoersen, in één jaar hun miljardentekorten weg te werken, zoals de toezichthoudende Pensioen- en Verzekeringskamer eist.

Bij de actuele beurskoersen (kortweg: een AEX beursgraadmeter op 300 punten) verkeren driehonderd van de bijna duizend pensioenfondsen in een zorgelijke situatie, schat de Pensioen- en Verzekeringskamer. Om hun tekorten weg te werken is ongeveer 23 miljard euro nodig.

Boender denkt niet dat zoiets in een jaar kan. Maar mocht het door een nog onbekend mirakel wel lukken, dan staat een nieuwe teleurstelling voor de deur. Het doorsnee pensioenfonds dat net uit de acute problemen is, moet nog een jaar of acht een hoge pensioenpremie (zeg: 20 procent van het salaris) heffen en de inflatiecompensatie (indexatie) voor gepensioneerden schrappen om een aanvaardbare financiële postie te winnen.

Boender testte gistermiddag, op een seminar van zakenbank Dexia Bank Nederland, de drie instrumenten die pensioenfondsen en gelieerde werkgevers hebben om rap uit het miljardengat te klimmen. Als de werkgevers het tekort voor hun rekening nemen slaat dat tweederde van hun winst weg. Als de indexatie wordt geschrapt jagen pensioenfondsen de ouderen de barricades op; geven zij wél indexatie, dan kost dat 15 procent van de bedrijfswinsten. Een een tijdelijke aanpassingen van het beleggingsbeleid (lees: minder aandelenbeleggingen) verlaagt de toekomstige rendementen van de pensioenfondsen, waaruit ook de indexatie moet worden betaald. Reken op gehalveerde indexatie.

In het Verenigd Koninkrijk, het enige andere Europese land waar werknemers via het werkgevers kolossale bedragen hebben gespaard voor hun oude dag, is de toezichthouder flexibeler, vertelt Boender. Wanneer de verhouding tussen beleggingen en pensioentoezeggingen, de zogeheten dekkingsgraad, bij Britse pensioenfondsen onder de 80 procent zakt, krijgen zij drie jaar de tijd om weer op 100 procent te komen. Wie onder de 90 procent zakt, krijgt acht jaar voor herstel. Dat verschil met Nederland ,,heeft gigantische consequenties voor het beleggingsbeleid en voor de concurrentiepostie van het bedrijfsleven.''

Waarom eist de Pensioen- en Verzekeringskamer zulke rappe maatregelen? Een dekkingsgraad van 100 procent staat in de wet. Boender formuleert voorzichtig. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat de Pensioen- en Verzekeringskamer rechtszaken van belanghebbenden vreest als die norm niet adequaat wordt gehandhaafd.

Boender constateert zelfs een opmerkelijke ,,verharding'' in het beleid . Eind juni leek voorzitter D. Witteveen van de PVK, op een besloten bijeenkomst, wat rekkelijker. Als de pensioenfondsen hun premie- en indexatiebeleid werkelijk transparant zouden maken, tegenover hun achterban en tegenover de PVK, dan zou er best wel een dekkingsgraad van 95 procent mogen bijzitten, citeert Boender hem.

,,Verander de Pensioen- en Spaarfondsenwet'', is Boenders advies aan zijn voormalige collega-hoogleraar aan de Vrije Universiteit, minister-president J. Balkenende.

Zo'n wetswijziging geeft wat lucht voor een grote coalitie. Daarvoor moeten werkgevers, werknemers, gepensioneerden en de overheid precies het omgekeerde doen van wat zij nu, onder druk van het beleid van de PVK, doen. Elke belangengroep probeert nu de zwarte piet met de kosten door te schuiven naar een van de anderen. Boender wil in een keer iedereen aanslaan. Alle vertragingsmechanismes moeten uit de vaststelling van de pensioenprmies. De premies, die werkgevers en een werknemers betalen, moeten in één keer kostendekkend worden.

De gepensioneerden moeten hun indexatie inleveren. En werkgevers en werknemers moeten een eind maken aan de riante vervroegde pensioenregelingen die de afgelopen jaren zijn afgesproken. ,,Die kosten een slok op een borrel.''

    • Menno Tamminga