Tegen de grote gekte

Elke dag staat er een `Dag' van Frits Abrahams op de Achterpagina van deze krant. Een dikke honderd `dagen' van de laatste paar jaar hebben nu onderdak gevonden in Liefde en ander leed. De dag van een geestelijk gehandicapt stel dat in de trein een speelgoedaapje met liefderijke zorg omringt, de dag van de boze bedelaars in de Parijse metro die te goed zijn om hun hand op te houden, de dag van het kleinkind dat met opa en oma geduldig een maandmenu in het verpleeghuis opmaakt, de dag van het gedonder met aangelopen katten.

Het zijn de observaties van een man die de tijd aan zichzelf heeft, en het dagelijks lief en leed het volle pond kan geven. De omgang tussen de mensen is de zorg van de schrijvende genreschilders en Carmiggelt is hun patroon. Tot die zorgen moeten ook de alleenspraken worden gerekend die `de oude man die ik af en toe opzoek' tegen de schrijver houdt. Verlies, onmacht en opstandigheid spelen een wreed spel met herinnering en verwachting.

Tegen de voortvarendheid van zoveel dappere onderneminkjes die de schrijver boekstaaft, steekt de waarschuwing van deze weerkerende klacht af. `Liefde wordt leed', zucht de oude man. Toch: `sommige ambities gaan nooit over' besluit Abrahams een verhaaltje over een Zen-cursus, waar de leraar zijn attenties op een jonge vrouw richt. De erotische kriebels spelen vaak een rol in de onwennige omgang tussen mensen. Een van de mooiste kronieken gaat over de hartelijke kus die hij een middelbare vrouw haar man op de mond ziet drukken en over het verschil met het heftige tongzoenen dat overal valt waar te nemen. `Er is, las ik ergens, ook al een nieuw woord voor het tongzoenen: amandelhockey. Aardige vondst, omdat die drie elementen van de oprukkende tongzoen omvat: de diepgang, de openlijkheid en het wedstrijdkarakter.'

Aan de kleine zedenschetsen van een stedelijke samenleving voegt Abrahams regelmatig uitstapjes in de grote wereld toe. Hij bezoekt een verkiezingsbijeenkomsten of een ontvangst ten stadhuize en laat zich tussen de juichende menigte door Máxima's charme inpakken. En soms zoekt de wereld de columnist op: 11 september weerlicht en dondert het tussen alle trammelant in Rommeldam, en Abrahams ziet bezorgd hoe een gemeen wantrouwen in de relaties met de medemensen kruipt. Ook de dood van Fortuyn verstoort hardhandig het ritme van de dagen, en even verandert de rustige toon waarop hij de meeste stukjes besluit in paniek: `Als het politieke establishment nu maar niet doet alsof er niets aan de hand was in Nederland'. Maar het zijn juist de petites histoires die ons voor de waan van de dag behoeden.

Frits Abrahams: Liefde en ander leed. Prometheus/NRC Handelsblad 2002, 226 blz. €14,95