Palahniuks dodelijke versjes

Er is een Monty Python-sketch waarin Engelse soldaten een mop voorlezen die dermate grappig is dat iedereen die hem hoort ter plekke dood neervalt: de killer joke. Het is een buitengewoon vriendelijke vorm van oorlog voeren: niet vaak laat de vijand lachend het leven. Wie zoveel macht over het woord heeft, speelt voor God. En nu is dat zo af en toe natuurlijk wel leuk, maar voor de hoofdpersoon van Chuck Palahniuks nieuwste roman Lullaby, de journalist Carl Streator, is dat een fulltime baan.

Als verslaggever moet hij de ongewisse dood onderzoeken van onbekende burgers. Na enig zoekwerk ontdekt hij dat alle sterfgevallen te maken hebben met een bepaald kinderliedje – een versje dat hij achttien jaar eerder ook voor zijn vrouw en dochter heeft opgezegd, die prompt stierven. Helemaal zeker weet hij het wanneer hij zijn vermoeden uitspreekt en de hoofdredacteur van de krant het versje voorleest. De krant kan diezelfde avond nog op zoek naar een nieuwe leidinggevende.

Wanneer hij zich hiervan bewust is, gaat Carl met drie anderen op zoek naar alle exemplaren van het boek om ze te vernietigen. Helen Hoover Boyle, een paarsharige en met juwelen behangen makelaar die eveneens bekend is met de kracht van het vers, haar secretaresse Mona, iemand die over heksenmagie meent te beschikken, en diens vriend, een jonge advocaat die maatschappelijke misstanden aan de kaak wil stellen, vergezellen hem.

Soms gaat er wel eens wat mis: zo sterft een radiopriester, die zijn luisteraars vertelt over een vrouw die als het vurig zwaard van God haar missiewerk deed, nog tijdens de uitzending.

De vraag is natuurlijk hoe je een dergelijke macht inzet en dat is ook precies de strijd die zich in deze roman ontpopt. Zoals in Palahniuks vorige roman Choke de hoofdpersoon bij nader inzien toch geen kloon van Jezus bleek te zijn, zo blijkt Carl over minder goddelijke gaven te beschikken dan je zou verwachten.

Behalve dat het een goed geschreven komisch verhaal is, heeft Lullaby ook actuele implicaties. In dit geval gaat het om een uitgesproken versje dat dodelijk kan zijn, maar wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer op televisie reclameboodschappen worden uitgesproken waardoor mensen dood neervallen, zo vraagt Carl zich af. Het is allemaal wat absurd en ver doorgevoerd, maar dat leek een briefje met wit poeder ook.

Chuck Palahniuk: Lullaby.

Jonathan Cape, 272 blz. €20,50