LPF lijdt aan `bazencomplex'

De LPF-top voert een competitie naar de ondergang. De ministers Heinsbroek en Bomhoff liggen voor op fractieleider Wijnschenk en interimpartijvoorzitter Maas.

De LPF-ministers Heinsbroek (Economische Zaken) en Bomhoff (Volksgezondheid) hebben weer ruzie. Gisteravond vergaderden alle LPF-ministers en de staatssecretarissen, behalve de afwezige staatssecretaris Hessing. Zonder de kemphanen, die beiden hadden afgezegd. Een van onderwerpen: het grove optreden van Heinsbroek en publique tegenover zijn collega's. Dit weekeinde noemde Heinsbroek een optreden van Bomhoff in Utrecht staande aan de zijkant namelijk een ,,lulverhaal''. Dat ging over de partijruzies waarin zij beiden betrokken zijn geraakt. Vice-premier Bomhoff zegt er in het openbaar niets over, maar heeft binnenskamers laten weten dat ,,dit niet kan''. Het conflict is bevroren tot eind volgende week.

Nu is ruzie in de LPF niets nieuws. Fractieleden onderling, fractie en partij, partijbaronnen onderling: bij de LPF hebben de laatste weken zoveel mensen ruzie met elkaar gekregen, bijgelegd en opnieuw gekregen, dat de gemiddelde toeschouwer het overzicht wel kwijt moet zijn. Maar premier Balkenende heeft één grens duidelijk getrokken, zo heet het in zijn omgeving: als de LPF-bewindslieden onderling op ramkoers blijven, loopt het kabinet op zijn einde.

Ze praten al weken nauwelijks met elkaar, maar toch bereikte hun geruzie gisteren een nieuw dieptepunt. 's Morgens bestreden zij elkaar via telefoontjes met journalisten over rekenmodellen van het Centraal Planbureau. Bomhoff had zijn collega daarover tot diens ergenis niet aangesproken, maar een formele brief gestuurd. Een `blauwe brief' zelfs, formele correspondentie tussen bewindslieden met de status van staatsgeheim. De inhoud lekte uit, een bekend verschijnsel bij ruzies.

's Middags zegden Heinsbroek en Bomhoff achter elkaar af voor het bewindsliedenoverleg. Dus meldde minister Nawijn gisteren bij aanvang dat het ,,ook wel eens goed was'' als de anderen met elkaar praten. Dat klonk verzoenend. Toch zei staatssecretaris Van Leeuwen (Cultuur en Media) zei bij het betreden van het departement van Verkeer en Waterstaat, waar minister De Boer de andere LPF-bewindslieden ontving, nog strijdlustig dat ,,een positie ter discussie'' zou staan. De LPF lijkt meer tijd te besteden aan het uitvechten van interne machtsconflicten dan aan regeren. Heinsbroek is door fractieleider Wijnschenk naar voren geschoven als beoogd partijleider en verdedigde diezelfde Wijnschenk sindsdien fier. Wijnschenk heeft van de regionale partijbesturen gehoord dat hij beter kan vertrekken als fractievoorzitter en krijgt ook groeiende kritiek uit de fractie op zijn `solistisch' optreden. Interim-partijvoorzitter Maas wil excuses van Wijnschenk of de hele fractie, anders is hij volgende week geen kandidaat als de ledenvergadering een partijvoorzitter kiest. Maas heeft veel steun in de partij, maar gisteren opperden regiohoofden twijfels over zijn optreden. Op de achtergrond voert Maas een gevecht met mede-partijoprichter De Booij.

De conflicten worden in deels wisselende coalities uitgevochten, maar steeds is er één constante: als één persoon sterk dreigt te worden in de strijd om het leiderschap, groeit het verzet. De LPF heeft een bazencomplex: het gat dat de overleden lijsttrekker Fortuyn heeft achtergelaten, kan door niemand worden opgevuld zonder een nieuwe fronde in de partij te scheppen.

Ondertussen nadert het moment dat de spiraal van conflicten de deelname van de LPF aan het kabinet onmogelijk maakt. Vice-fractievoorzitter De Grave van de VVD waarschuwt deze week in De Groene Amsterdammer dat het moment van ,,politieke problemen'' in de Kamer of het kabinet ,,wel heel dichtbij'' komt. Deze week, waarin het politieke leven even stilstaat door het overlijden van prins Claus, had voor de LPF een een wapenstilstand moeten zijn, die gebruikt kon worden voor onderlinge massage-oefeningen. Die hebben ook plaatsgevonden, maar in stilte. De hoofdrol wordt daarbij gespeeld door ex-fractieleider Herben, de man die namens de LPF onderhandelde bij de kabinetsformatie. Hij wil ,,alle persoonlijke belangen ondergeschikt maken aan het in stand houden van kabinet'', zei hij deze week. Als de fractie en de partijtop hém vragen daaraan leiding te geven, dan doet hij dat. Als het nog helpt.

    • René Moerland