Ik weigerde Duits huiswerk te maken

Rob Wurms (1943), woonachtig in Monnickendam, is voorzitter van het Centraal Joods Overleg. Hij spreekt à titre personnel.

,,Ik ben de oorlog als baby doorgekomen bij een gereformeerd gezin in Utrecht. Mijn ouders hadden wegens de jodenvervolgingen hun kinderen bij niet-joodse families ondergebracht. Een van mijn broers werd niet geaccepteerd bij zijn onderduikgezin en werd teruggestuurd. Kort daarna werden hij en mijn ouders verraden. Zij en nog twee zusjes werden naar Auschwitz getransporteerd en zijn daar vermoord. Ik ben bij mijn pleeggezin opgegroeid. Pas later heb ik contact gezocht met de joodse gemeenschap.

,,Het koninklijk huis is van oudsher behoorlijk populair bij de joodse gemeenschap. De joden hebben in de voorbije eeuwen het idee gehad te gast te zijn in Nederland en hadden zich onder de Nederlandse overheid, gesymboliseerd door het koninklijk huis, tot 1940 altijd veilig gevoeld. Nog steeds wordt er tijdens de dienst in veel synagoges een gebed uitgesproken voor de Nederlandse regering en de koningin.

,,Dat Beatrix met een Duitser wilde trouwen, die ook nog eens bij de Hitlerjugend en de Wehrmacht had gezeten, vervulde niet alléén de joodse gemeenschap met bitterheid, maar daar kwam de klap wel extra hard aan. De nuance dat je, als jongeman onder de nazi's, daar misschien moeilijk onderuit kon, werd toen niet zo gemaakt. De oorlog lag nog erg vers in ieders geheugen en zelf moest ik er ook niets van hebben. Voor verzoening met Duitsland was de joodse gemeenschap nog lang niet klaar en velen zijn het nog steeds niet. Op school weigerde ik mijn huiswerk voor Duits te maken en mijn leraar had daar begrip voor. Ik kende iemand die in de synagoge bezoekers rondleidde. Op een dag meldde zich een groepje Duitse dominees, heel bescheiden, aardige mensen. Toch vroeg hij of ik het in zijn plaats wilde doen. Hij kon die taal gewoon niet horen, het bracht een fysieke afweerreactie bij hem teweeg. In díe tijd kwam Beatrix met een Duitser als verloofde aan. Ik vond dat een heel onaangename confrontatie. Ik geloof dat dat voor veel joden gold. Ze doen maar, dacht ik. Hoewel ik geen sympathie had voor die rookbom tijdens de rijtoer in de Raadhuisstraat.

,,Door de jaren heen is Claus me bijzonder sympathiek geworden. Zijn bezoek aan Israël, zijn belangstelling voor het jodendom en zijn bescheiden gedrag maakten duidelijk dat hij niet langer getypeerd kon worden als iemand met een moeilijk te accepteren verleden. Voor veel mensen die daar toch moeite mee bleven houden kun je zeggen dat de balans doorsloeg ten gunste van Claus, omdat hij een goed mens was. Anderen rekenden hem die feiten achteraf niet meer aan, gezien de omstandigheden waarin hij leefde.

,,Je hoort en leest deze dagen dat Claus een belangrijk aandeel heeft in de verzoening met Duitsland, maar dat geldt in veel mindere mate voor de joodse gemeenschap. Dat Claus vrij snel geaccepteerd en zelfs populair werd, staat volkomen los van de joodse verhouding met Duitsland. Die bleef sterk gekleurd door de holocaust. Hoewel Duitsland nu een keurige democratie is, ben ik nog steeds gespitst op politieke ontwikkelingen, vooral nu daar extreem-rechts weer groeit. Helaas geldt dat niet alleen voor Duitsland.'