Haitink eert Claus met intieme Mahler

Het Koninklijk Concertgebouworkest herdacht gisteravond zijn beschermheer prins Claus tijdens een concert onder leiding van Bernard Haitink, de eredirigent van het orkest. Haitink, die in een toespraak Claus roemde als ,,een vriend van het orkest'', heeft een bijzondere band met het koninklijk huis. Koningin Beatrix onderscheidde hem in 1998 op huis Ten Bosch met de Eremedaille voor Kunst en Wetenschap in de Huisorde van Oranje. Prins Claus zei in 1988 in een interview met het programmablad Preludium, dat hij dankzij Haitink toegang tot het werk van Mahler had gekregen.

Het programma van het concert, reeds lang geleden vastgesteld, paste wonderwel bij deze gelegenheid en leek er achteraf voor uitgekozen. Haitink noemde dat ,,een grillig lot''. Instrumentale en vocale muziek van Mozart werd gevolgd door Mahlers Vierde symfonie. De teksten van de Mozartmuziek schilderen de pijn van de dood en het afscheid van geliefden: ,,Blijf, mijn liefste. De wrede dood scheidt mij, o God, van jou'' en ,,Ik ga heen, maar waar, o God?'' Mahlers vredigste symfonie eindigt in het hiernamaals: de sopraan zingt het lied Das himmlische Leben met als slot een strofe die goddelijke muziek en hemelse gelukzaligheid doet samenvallen: ,,Cäcilia mit ihren Verwandten sind treffliche Hofmusikanten! Die englischen Stimmen ermuntern die Sinnen, das Alles für Freuden erwacht.''

De uitvoering van de Vierde symfonie was hoogst bijzonder en Haitink gaf die bij deze gelegenheid een unieke interpretatie. Nooit hoorde ik het werk in de eerste twee delen zó gedempt en omfloerst klinken, veel minder dan anders stralend en onbekommerd oplichtend. Haitink hield alles klein en intiem, kamermuzikaal, opvallend langzaam en verstild. Het milde derde deel, een opstijgen naar de hemelpoort, toonde een zekere terughoudendheid en aarzeling. De sopraan Barbara Frittoli zong het slotlied met gevoileerde stem. Deze Vierde symfonie was beladen met emoties, het effect was buitengewoon roerend.

Na de zacht wegstervende laatste harpklanken stond het publiek op als eerbetoon aan prins Claus en bleef het indrukwekkend stil, tot een langdurig applaus begon. Het zou goed zijn ook bij andere concerten zo'n extra lange publieke stilte, wanneer die past na de uitgevoerde muziek, te maken tot een Amsterdamse traditie.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink m.m.v. Barbara Frittoli, sopraan. W.A. Mozart: Symfonie nr 32; Bella mia fiamma Resta, oh, cara; Vado, ma dove? oh Dei!; G. Mahler: Symfonie nr 4. Gehoord: 10/10 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 11, 12/10. Radio 4: 13/10 14u15.