Tussen Tokio en Berlijn

Laatste mode op de financiële markten: het Japan-scenario toepassen op de Duitse economie. Wie zoekt, die vindt. Duitsland heeft een van de meest rigide arbeidsmarkten en de laagste economische groei van het eurogebied. Een van de meest acute vergrijzingsproblemen. En daarbij een euro-rentestand van 3,25 procent die voor Duitsland zelf te hoog is. De consumentenprijsinflatie in Duitsland, met nog maar 1 procent op jaarbasis, is de laagste in de eurozone en de producentenprijzen dalen. De DAX-beursgraadmeter is wereldwijd de op één na grootste verliezer in het derde kwartaal.

Noem Japan, en je noemt het bankprobleem. En dat is ook wat nu gebeurt. Voornaamste zorgenkinderen zijn de Commerzbank en HypoVereinsbank, maar ook Deutsche Bank en Dresdner staan in de schijnwerpers. Hun `slechte leningen' aan het Duitse bedrijfsleven zouden volgens marktgeruchten veel groter zijn dan gedacht, en dat was de afgelopen dagen reden voor kredietbeoordelaars als Moody's en Standard & Poor's om Duitse financiële instellingen af te waarderen.

Voor een gewone bank is dat al niet best, voor een Duitse bank al helemaal niet. De Landesbanken, door de deelstaten gesteunde lokale banken, financieren zich in Duitsland met goedkoop spaargeld en rekening-courant saldi van de Duitse consumenten. Algemene banken als Commerzbank zijn vrijwel geheel aangewezen op de geld- en kapitaalmarkt om zich te financieren. Het afgewaardeerde Commerzbank betaalt voor zijn langer lopende leningen nu al een rente van 1,25 procentpunt boven staatsleningen, terwijl die opslag voor buitenlandse banken op dit moment ongeveer de helft is. De spiraal is duidelijk: een bank wordt minder kredietwaardig, dus betaalt zij een hogere rente, dus wordt zij minder kredietwaardig, enzovoort. Daar bovenop zijn er, door Commerzbank hevig ontkende, geruchten over verliezen op de financiële markten.

Niemand minder dan chef-econoom Otmar Issing van de Europese Centrale Bank stelde dinsdag dat ,,de situatie zeker dramatisch kan worden genoemd''. Het Duitse ministerie van Financiën probeerde gisteren het vertrouwen weer te herstellen. Hoe erg is het? De kredietbeoordelaars, die na het spatten van de zeepbel op de beurzen het verwijt kregen dat zij er te laat bij waren, lijken van de weeromstuit wel erg gretig om af te waarderen. En er zijn omvangrijke short-posities van beleggers in Duitse banken. In zo'n klimaat zijn geruchten, waaronder toevallig gelekte e-mails, erg winstgevend. Redenen te meer om vooral bij de feiten te blijven.

    • Maarten Schinkel