Oost-Europa reageert met opluchting

Opluchting domineert in Oost-Europa nu de Europese Commissie voor een `big bang'-uitbreiding heeft gekozen. Maar tegelijkertijd waarschuwen de media de burger: er moet nog veel gebeuren.

Een zucht van verlichting was het nog net niet. Maar de landen van Midden- en Oost-Europa die gisteren van de Europese Commissie een `voldoende' kregen halen opgelucht adem.

President Aleksander Kwasniewski van Polen voorop: ,,Wij zijn erbij en we gaan verder met onderhandelen.'' Hongaren, Tsjechen, Slowaken en Slovenen sloegen een zelfverzekerder toon aan. ,,Dit keer geen vingerwijzingen uit Brussel'', stelde de Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken, László Kovács, tevreden vast. ,,Wij hebben een toegangsbewijs op zak voor de Europese Unie'', aldus zijn Tsjechische ambtsgenoot Cyril Svoboda. De Slowaakse premier Mikuláš Dzurinda – net bekomen van een uitputtende verkiezingsslag tegen het spook van de Slowaakse politiek, Vladimír Meciar – voelde zich beloond: ,,Wij hebben Europa ervan weten te overtuigen dat we erbij horen en dat Europa op ons kan rekenen''. Janez Drnovšek, premier van Slovenië, één van de kleinste en rijkste kandidaten, streelde het Sloveense zelfvertrouwen met de opmerking: ,,Wij zijn klaar. Vanaf dit moment hangt ons lidmaatschap van de EU niet meer van ons af maar van factoren die wij niet in de hand hebben.''

Die opmerking was een duidelijke verwijzing naar het referdum dat de Ieren eind volgende week houden over het Verdrag van Nice. De kandidaten houden er rekening mee dat de Ierse bevolking opnieuw `nee' zal zeggen tegen het verdrag dat de institutionele basis vormt voor de uitbreiding. Hongarije meent te weten dat de Europese Commissie in dat geval een `plan B' uit de la zal trekken zodat de uitbreiding gewoon door kan gaan. Andere kandidaten maken zich grote zorgen over het uitstel dat een nieuwe Ierse afwijzing tot gevolg zal hebben.

De Midden-Europese media stippen in hun analyses en commentaren nog tal van andere problemen aan. Het Tsjechische dagblad Mladá Fronta Dnes vraagt zich af of de Tsjechische burger de ernst van de situatie wel inziet. ,,De beurt is nu aan ons. De vraag is hoe ieder van ons nu om zal gaan met de kans die Europa heet.'' Een duidelijke verwijzing naar het referendum dat Tsjechië midden volgend jaar houdt over het Europese lidmaatschap. De Tsjechische steun schommelt rond de vijftig procent en zakt geregeld daaronder.

De Tsjechische krant Lidové Noviny wijst erop dat `Europa' de kandidaten een duidelijke boodschap heeft gestuurd.

,,Ze doen mee aan de grootste interne markt van de wereld maar ze moeten nog door menige zure appel heen bijten, of ze blijven erbuiten. Brussel is bereid om veel geld op tafel te leggen, maar er zijn grenzen'', aldus de krant.

De grootste pijn wordt geconstateerd door de Poolse media. ,,Uit het rapport blijkt dat er veel kritische vragen open blijven. Van de drie basiscriteria voor toetreding – politieke, economische en legislatieve – voldoet ons land eigenlijk alleen aan het eerste criterium'', stelt het dagblad Rzeczpospolita vast. De krant noemt het voortgangsrapport over Polen moedig. ,,Brussel is zich ervan bewust dat uitstel van de uitbreiding kan leiden tot afstel. In het oosten is de bevolking moe van alle hervormingen en in het westen maakt het enthousiasme over de val van de Berlijnse Muur plaats voor zorgen over de integratie van arme landen. (-) Daarom moet Polen het rapport zien als een oproep om alles op alles te zetten om zijn positie te verbeteren en niet als zwakste broeder onderaan te bungelen in een Europese Unie van 25 landen.'' Ook Gazeta Wyborcza, de grootste krant van het land, benadrukt dat Polen er nog lang niet is. De krant heeft het over een voordracht ,,,op krediet'' en waarschuwt dat Brussel nauwkeurig zal volgen of Polen aan zijn verplichtingen voldoet. ,,Is dat niet het geval, dan zal Brussel alsnog ingrijpen.''

Veel tijd om adem te halen heeft de Poolse regering overigens niet. Het landbouwdossier tikt als een bom. Poolse boeren eisen dezelfde inkomenssteun (100 procent) als de westerse boeren krijgen. De Europese Commissie lijkt niet verder te willen gaan dan 25 procent. Dinsdag stelde de Poolse regering voor eventueel met minder genoegen te willen nemen op voorwaarde dat Warschau zelf het verschil (deels) zou mogen aanvullen. Woensdag kondigde de radicale boerenleider Andrzej Lepper aan naar de rechter te zullen stappen en de hele regering aan te klagen wegens landverraad.

    • Renée Postma