Noodlijdend Twente speelt enkel nog om lijfsbehoud

Het seizoen in de eredivisie is nog maar zeven speelrondes oud of FC Twente heeft zijn ambitie al drastisch aangepast. Na vijf nederlagen, één gelijkspel en één overwinning bereidt de bekerwinnaar van 2001, die altijd Europees voetbal als doel had, zich voor op een langdurig verblijf in de onderste helft van de eredivisie.

,,Handhaven is het allerbelangrijkste', stelt technisch directeur Johan Plageman. Een degradatie, en een daarmee gepaard gaande teruggang in inkomsten, zou namelijk een funeste uitwerking heben op de club die kampt met een schuldenlast van 11,3 miljoen euro. Omdat de inkomsten (tv-gelden, hoofdsponsoring) zijn teruglopen, maar de uitgaven gelijk zijn gebleven, staat de club onder grote druk. ,,We're in the middle of a sandwich', zegt algemeen directeur Freek van Beusekom plastisch.

Voor de winterstop wordt een reddingsplan gepresenteerd, waarbij geen enkel onderdeel van het bedrijf wordt ontzien. Zeker de spelerssalarissen niet. Op dat vlak bevindt FC Twente zich, met salarissen van 250.000 tot 400.000 euro voor de `grootverdieners', wél in de subtop. De negen contracten die aan het einde van het seizoen aflopen, zullen niet (Kurt van der Paar en Jan Verlinden) of waarschijnlijk alleen tegen een aanmerkelijk lager salaris worden verlengd.

FC Twente heeft volgens Van Beusekom de fout gemaakt door na het Bosman-arrest te geforceerd te investeren in het spelersmateriaal. ,,Veel meerjarige contracten tegen forse salarissen, maar er werd niets gereserveerd', constateert de algemeen directeur, aangetreden in februari van dit jaar. Een schuld van 6,8 miljoen euro aan het eigen spelersfonds vormt de hoofdmoot van de totale schuld. De rest van het bedrag wordt veroorzaakt door een tekort op de lopende begroting (1,2 miljoen euro) en een naheffing van de belasting (3,2 miljoen), maar FC Twente verwacht dat deze claim fors lager uitvalt.

Geld toeleggen op transfers is in Enschede ongebruikelijk. Het verkopen van eigen, opgeleide talenten (Boudewijn Pahlplatz en Niels Oude Kamphuis) of met winst doorverkopen van aangekochte spelers (Ronald de Boer, Arthur Numan en Jan van Halst) was niet alleen een handelsmerk van de club, maar ook een voorwaarde om te kunnen overleven.

Toen FC Twente in de beginjaren negentig een serieuze aanval deed op de topdrie, ging het bestuur akkoord met een tussentijdse transfer van Ronald de Boer naar Ajax. Weg dreigend exploitatietekort, weg sportieve ambities. De verkoop van topscorer Jan Vennegoor of Hesselink aan PSV, anderhalf jaar geleden, was de laatste lucratieve transfer (8,4 miljoen euro). Daartegenover staat dat FC Twente wel veel geld is blijven uitgeven voor spelers die, om welke reden dan ook, minder presteren dan verwacht.

Voetballers als Björn van der Doelen, Tommie van der Leegte, Chris van der Weerden, de Belgen Kurt van der Paar, Jan Verlinden en Chris de Witte, de Marokkaan Faouzi El Brazi en de Oostenrijker Roland Kollman (uitgeleend) staan niet of nauwelijks in het basisteam van coach Rene Vandereycken. Hun transferwaarde is op een al ingestorte markt flink gezakt.

Het weinig succesvolle transferbeleid van de laatste jaren, heeft veel te maken met het technische beleid. FC Twente heeft de afgelopen vier jaar vier verschillende hoofdtrainers (Hans Meyer, Fred Rutten, John van 't Schip en Rene Vandereycken) aan het roer gehad en evenzovele technisch verantwoordelijken (Herman Wessels, Theo Vonk, Jaap Uilenberg en Johan Plageman).

Plageman, oud-speler van FC Twente en het Utrechtse DOS, en sinds begin dit seizoen onbezoldigd technisch directeur in Enschede, constateert dat de vele mutaties hebben geleid tot een onevenwichtige selectie. ,,Er ontbreekt bijvoorbeeld een goede linkerspits. En je hoeft geen helderziende te zijn om te zien dat we geen spelbepalende middenvelder hebben.'

Uilenberg, vorig seizoen technisch directeur van FC Twente, zegt bij zijn aantreden in Enschede geschrokken te zijn van het ontbreken van een technisch beleidsplan. ,,Dat wreekt zich. Als je bijvoorbeeld weet dat er over twee jaar een jeugdspeler aankomt, geef je geen langdurig contract aan een selectiespeler op die positie', zegt Uilenberg.

Niet alleen technisch, ook organisatorisch zat of zit er bij FC Twente wat scheef. Het was een van de redenen waarom trainer Van 't Schip nog voor het begin van het huidige seizoen plotseling vertrok. Van 't Schip zag de magere sportieve prestaties aankomen, maar weigerde als kop van Jut te fungeren in een organisatie waar veel meer fout ging.

Over de opvolger van Van 't Schip, de Belg Vandereycken, is de leiding van FC Twente vooralsnog tevreden. Er wordt aanvallend gespeeld, zoals het bestuur en het publiek in Enschede het graag zien. Als deze speelwijze onverhoopt leidt tot degradatie, kan FC Twente zonder afkoopsom het tweejarig contract met Vandereycken ontbinden.

Dat FC Twente financieel grote problemen kent, maar vooralsnog overleeft, dankt het aan de inbreng van de broers Herman en Dik Wessels. Herman Wessels is niet alleen voorzitter van de club, maar is tegelijk niet te beroerd op persoonlijke titel de huur van de Belgische spits Jurgen Cavens mogelijk te maken. Broer Dik is topman van het bouwconcern Volker Wessels Stevin en eigenaar van de investeringsmaatschappij Reggeborgh. Reggeborgh financiert het spelersfonds en heeft FC Twente een rekening-courant van zo'n acht miljoen euro verstrekt, waarmee de club oude schulden heeft vereffend.

Het financieel afhankelijk zijn van een of twee financiers is geen ideale situatie, erkent algemeen directeur Van Beusekom, wiens salaris gedeeltelijk door Reggeborgh wordt betaald. ,,Je bent kwetsbaar, dat geef ik toe, maar aan de andere kant was Twente al veel eerder in de problemen gekomen als Wessels er niet was geweest.'

De problemen van FC Twente zijn de problemen van de hele bedrijfstak betaald voetbal, constateert Van Beusekom. Hij pleit daarom voor een betere samenwerking binnen de Eredivisie NV, bijvoorbeeld op het gebied van sponsorwerving. ,,Een bedrijf als Coca-Cola is niet geïnteresseerd in sponsoring van FC Twente, maar wel in één pakket bij alle clubs.'

    • Martin Steenbeeke