Londen wil zelfbestuur opschorten

De Britse regering zal het Noord-Ierse zelfbestuur opschorten. Dat is de verwachting na gesprekken die premier Tony Blair de afgelopen dagen met de verschillende partijen heeft gevoerd.

Het tijdelijk buitenwerkingstellen van het Noord-Ierse parlement en de ministerraad is noodzakelijk nu de grootste protestantse partij, de UUP van eerste minister David Trimble, heeft gedreigd volgende week uit de Noord-Ierse regering te stappen als Sinn Féin er niet uit wordt gezet. Sinn Féin, de politieke tak van het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA), moet van Trimble vertrekken omdat medewerkers van de partij zijn betrapt op spionage.

Blair kan alleen tot een schorsing van Sinn Féin overgaan als onder protestantse en katholieke partijen in het Noord-Ierse parlement een meerderheid daarvoor is. Mark Durkan, de leider van de gematigd katholieke SDLP, heeft gezegd, weliswaar begrip te hebben voor de wens van de UUP om Sinn Féin uit te sluiten, maar daar zelf niet voor te zullen stemmen.

Door opschorting van het zelfbestuur – wat in de afgelopen jaren al drie keer eerder is gebeurd – krijgt Blair tijd om te bemiddelen. Doel zal zijn om de republikeinen een gebaar te laten maken – zoals verdergaande ontwapening of een officiële toezegging om defintief af te zien van geweld – dat het voor de unionisten mogelijk maakt om zonder gezichtsverlies het werk in het zelfbestuur te hervatten.

De Ierse premier Ahern is tegen opschorten van het zelfbestuur en heeft gepleit voor het vervroegen van de verkiezingen, die gepland staan voor mei volgend jaar. Maar volgens de Britse regering is de sfeer daarvoor nu te zeer gepolariseerd.

Volgens Britse veiligheidsfunctionarissen heeft de republikeinse `spionnenring' inzage gehad in de meest vertrouwelijke documenten, waaronder transcripten van persoonlijke gesprekken tussen premier Blair en de Amerikaanse president Bush, tussen Blair en protestantse leiders en memo's van ministers, hoge militairen en politiefunctionarissen.

Die informatie zou zijn gebruikt tijdens cruciale ontwapeningsonderhandelingen van de republikeinen met de regering. Tijdens die gesprekken, die vorig jaar juli vijf dagen lang werden gevoerd op het hermetisch afgesloten landgoed Weston Park, zouden republikeinen steeds precies hebben geweten tot hoever de tegenpartij wilde gaan.

,,De mensen beseffen nog niet de enormiteit van deze affaire, dit is erger dan tien Watergates'', zei David Trimble, met een verwijzing naar het afluisterschandaal dat de Amerikaanse president Nixon in 1974 tot aftreden dwong. ,,Een jaar lang hebben we af en toe ontmoetingen gehad met de minister [voor Noord-Ierland] en daarbij vrijelijk gediscussieerd over welke tactieken we zouden toepassen [om de IRA te bewegen tot ontwapening]. Al die tijd heeft Sinn Féin de notulen van die besprekingen gelezen.''

Het is overigens niet ondenkbaar dat de Britse regering tegelijkertijd inzicht heeft gehad in de onderhandelingspositie van Sinn Féin. Tijdens een eerdere reeks onderhandelingen, drie jaar geleden, ontdekte Sinn Féin-leider Gerry Adams in zijn auto een zeer geavanceerd afluisterapparaat, dat elk woord via een satelliet doorgaf. Adams pendelde met die auto tussen de Britse regering en de IRA.