Geen klokgelui meer? En de zondag dan?

Kerken weten niet of zij de klok mogen luiden voordat de uitvaart van prins Claus is geweest. De speciale `Luidinstructie' is vaag.

Mogen de kerken voorafgaand aan de uitvaart van prins Claus hun klokken helemáál niet meer luiden? Die vraag hield de Nederlandse kerkgenootschappen bezig na het lezen van de speciale `Vlag- en Luidinstructie' die minister-president Balkenende afgelopen maandag uitvaardigde.

Deze instructie behelst dat `behoudens plaatselijke traditie'

klokluiden alleen is toegestaan op de dag van de uitvaartdienst. Dat zou betekenen dat de komende week de klokken zouden moeten zwijgen: voorafgaand aan de diensten, tijdens uitvaarten en huwelijken. Want wat is `plaatselijke traditie'?

De rooms-katholieke kerk en de protestantse Samen-op-Wegkerken konden zich niet voorstellen dat een beierloze zondag de bedoeling van Balkenende was. Maar wat was dan wel de bedoeling? Dat kon de draaiboekenlezer van de overheid ook niet achterhalen. Waarna de kerken de kosters en beiaardiers zélf maar aanwijzingen gaven. Beide kerkgenootschappen hebben gezocht naar een gezamenlijke richtlijn en ze zijn er samen uit gekomen. De rooms-katholieke kerk in de vorm van een `instructie' voor de parochies, de Samen-op-Wegkerken met een `advies' aan de gemeenten. Indien de burgerlijke overheid de toren en de klok bezit, dient uiteraard de burgerlijke overheid een beslissing te nemen.

Kerken kunnen gewoon doorgaan met het luiden van de klok zoals zij gewend zijn, dus voorafgaand aan de diensten, bij uitvaarten en huwelijken. Op de dag van de uitvaart van Claus zullen alle kerkklokken tussen twaalf uur en kwart over twaalf hun zwaarste rouwklok luiden. En heel belangrijk: de katholieke kerken zullen nalaten om op maandagavond, de avond voorafgaand aan de uitvaart, de klokken voor Claus te luiden.

Welke klokken zullen er geluid worden? Pieter Kohnen, woordvoerder van de rooms-katholieke kerk, weet dat de gemiddelde parochiekerk drie klokken heeft. ,,Het is gangbaar dat tijdens begrafenissen de zwaarste klok wordt ingezet. Grote kerken hebben soms meer zware klokken. In speciale gevallen worden die gezamenlijk gebruikt, uiteraard zodanig dat ze een harmonisch geheel vormen. Wist u overigens dat de dodenwake die nu in Delft wordt gehouden een katholiek gebruik is? Protestanten kennen helemaal geen dodenwake.'' In aansluiting op het communiqué dat de Bisschoppenconferentie maandag jongstleden uitbracht herhalen de bisschoppen het verzoek om in de eucharistievieringen tijdens het komende weekeinde te bidden voor de zielenrust van de overleden prins.

De protestantse kerken zullen waarschijnlijk ook op dinsdag tussen 12.00 en 12.15 de rouwklok luiden. Jaap Broekhuizen, woordvoerder van de Samen-op-Wegkerken, weet niet precies welke klok dat zal zijn. ,,Veel protestantse kerken hebben hun eigen tradities, vooral de grote monumentale kerken beschikken over veel verschillende zware klokken. Hoe zij die zullen luiden wordt bepaald door lokaal gebruik.'' Moskeeën kennen geen klokgelui of vergelijkbare gebruiken bij uitvaarten.

    • Rob Biersma