Duitsland

Jean Tinguely

Het piept, kraakt, maalt en sist. Radertjes, hefboompjes en pompjes doen hun werk en alles is steeds in beweging. De kunstwerken van Jean Tinguely staan nooit stil en dat is dan ook de titel van een tentoonstelling in Mannheim: `Stillstand gibt es nicht'. T/m 9 jan zijn hier veertig Tinguely's te zien: van de vroege `meta-mechanische' reliëfs via de maffe schrootplastieken tot en met het late werk vol doodsgedachten.

Städtische Kunsthalle, Moltkestr. 9, Mannheim. Di, wo, vr, zo 10-17u, do 14-21u, zo 10-19u. Inl 00-496212936430/13 of kunsthalle-mannheim.de.@

Armando

Musicus, schrijver en beeldend kunstenaar: Armando, in 1929 in Amsterdam geboren, is alledrie tegelijk. Een expositie in Neurenberg besteedt vooral aandacht aan het laatste want men toont er zowel Armando's vroege werk binnen de groep `Nul' als zijn fotocollages uit de jaren zeventig en zijn recentere bronzen beelden. Zijn krachtige tekeningen, vaak in zwart-wit, zijn er driedimensionaal te bewonderen en zijn boeken krijgen een presentatie die ook het Duitstalige publiek nieuwsgierig moet maken.

T/m 17 nov, Neues Museum, Luitpoldstr. 5, Neurenberg. Di-vr 1-20u, za en zo 10-18u; inl 00-49911240200 of www.nmn.de

Indische miniaturen

Rajasthan, de islamitische deelstaat van India, kent een eerbiedwaardige traditie in de miniatuurschilderkunst. Ook de hedendaagse schilders leveren er hoge ambachtelijke kwaliteit, al hebben de verschillende schilderscholen elk een eigen stijl. Een tentoonstelling in Bamberg geeft een overzicht van al die stijlen en het parallelprogramma biedt rondleidingen, Indiase maaltijden, films en sitarmuziek.

Van 12 okt t/m 19 jan in de Stadtgalerie Villa Dessauer, Hainstr. 4a, Bamberg. Di-vr 10-16u, za en zo 10-17u30. Inl 00-49951871861 of www.bamberg.de

En verder

Frankfurter Buchmesse, met als gastland Litouwen, t/m 14 okt in Frankfurt/M www.buchmesse.de; Vlaamse stillevens t/m 8 dec in Villa Hügel, Essen 00-49201616290; Die Rheinischen Expressionisten t/m 5 jan in het Brücke-Museum, Berlijn 00-49308312029; Venezia! t/m 12 jan in de Kunst- und Ausstellungshalle, Bonn 00-492289171-0; Manet und die Impressionisten t/m 9 feb in de Staatsgalerie Stuttgart 00-49711470400.