Duitse politie effectiever

Het was een bericht dat vragen opriep. Slechts 15 procent van de geregistreerde criminaliteit in Nederland (1,3 miljoen misdrijven in 2001) wordt door de politie opgelost. In de Duitse deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen is dat 50 procent, zo bleek uit een vergelijkend onderzoek van de Universiteit Nijmegen eerder dit jaar. Hoe kan dat? Die vraag heeft de redactie van de actualiteitenrubriek Zembla zich ook gesteld. Het antwoord is niet eenduidig. Maar dat er in Nederland iets heel erg scheef is gegroeid, wordt in een uitzending van drie kwartier pijnlijk duidelijk.

Af en toe is de vergelijking flauw: Zembla volgde in Düsseldorf twee rechercheurs van de Kriminalwache, die ogen als een duo uit een Duitse krimi: de jonge hippe rechercheur in zijn leren jack en zijn secondant, een oudere, grijze Beamter. Het contrast met het wijkteam in Zutphen of Utrecht-Noord is dan wel heel erg groot. De Duitse rechercheurs gaan in het pand waar is ingebroken meteen op jacht naar vingerafdrukken. ,,Goed, ik noteer toch maar wat'', zegt een Utrechtse agent die een gebroken ruitje komt inspecteren.

Wat de documentaire daarmee wél duidelijk maakt is hoe de Duitse en Nederlandse politiepraktijk verschillen – en welke gevolgen dat heeft. Het Duitse legaliteitsbeginsel stelt onderzoek na élke aangifte verplicht, in Nederland is een aangifte een mogelijk begin van een onderzoek. Bepaald onthullend is de passage waarin een rechercheur van de politie IJsselland uitlegt hoe via een `puntentelling' aangiftes worden `gescreend': 150 punten is de ondergrens. Moord haalt automatisch 150 punten, geweldsmisdrijven, gewapende overvallen en kinderporno niet. Daarvoor zijn aanvullende criteria nodig, zoals de kans dat de zaak wordt opgelost. Op deze manier blijven jaarlijks 80.000 zaken liggen. Het kabinet wil dat veranderen: de politie zal voortaan worden afgerekend op `prestaties': meer opgeloste zaken. De vraag is of het helpt: ook het openbaar ministerie en de rechterlijke macht kampen met gigantische achterstanden. ,,Als we nog meer op het bordje van justitie leggen, loopt het daar helemaal vol'', zegt de Utrechtse hoofdcommissaris Vogelenzang. En, zo zegt hij: ,,Een standje van een agent is soms ook een oplossing.''

Zembla: Dader onbekend, VARA, Ned.3, 21.13-22.00u.

    • Steven Derix