Indiase ziel in een mooi omhulsel

Dikbuikige mannen joggen tegenwoordig in de rozentuin in Delhi. Hindoes beschouwen het lichaam niet langer als een verwaarloosbaar omhulsel. De Indiase cosmetica-industrie doet er haar voordeel mee.

In Delhi-zuid is er een park dat de rozentuin wordt genoemd. Veel rozen zijn er niet, maar het park is populair onder de rijkeren van Delhi. `s Ochtends om zeven uur komen grote auto's aanrijden, meestal met vierwielaandrijving, waaruit mannen van middelbare leeftijd stappen met korte broeken en gymschoenen. Ze lopen het park in en doen oefeningen, alvorens een rondje te rennen. Vele honderden mannen met grijzende haren en dikke buiken. Er wordt gehijgd en gezweet en de verkopers van verse kokosnoten leggen hun waar intussen klaar, want Indiërs geloven dat kokosmelk na een uurtje gymnastiek de gezondheid zeer bevordert.

Het is een veelvoorkomend verschijnsel, mannen van veertig, vijftig, die zich ineens bewust worden van de naderende dood en de strijd ertegen met alle mogelijke middelen aanbinden. Maar voor hindoes is het nieuw. Hindoes zien het lichaam als een hoogst vergankelijk en verwaarloosbaar vehikel van het ene leven naar het andere. Het is de ziel, de atman, die telt, en die bevindt zich ergens hoog in de schedel. Reden waarom bij de crematie de schedel met een scherp voorwerp en een hamer wordt doorboord: dan kan de atman op tijd ontsnappen, terwijl de vlammen het lichaam tot as doen vergaan.

De duizenden jaren oude ayurvedische geneeskunst van de hindoes concentreerde zich inderdaad meer op de ziel dan op het lichaam. Bij ziekte wordt de ziel genezen, het armzalige lichaam zou vanzelf wel volgen. Of niet, maar dan is er nog het volgende leven.

En nu is er ineens een ayurvedische cosmeticalijn: shampoos en crèmes en zeepjes en oliën die uitsluitend bedoeld zijn om het lichaam mooi en gezond te maken. Het is een industrie met een omzet van bijna 100 miljoen euro per jaar.

Oudere hindoemannen verwaarlozen hun lichaam niet meer. De dikke buik die vroeger een teken was van status, welvaart en gezag, wordt nu ineens gezien als een gebrek aan discipline en karakter. Daarom rijden de mannen vele kilometers in hun dikke auto's om in de rozentuin met groot vertoon van energie en doorzettingsvermogen hun dikte weg te werken. Weinig beelden zijn zo aandoenlijk.

De ommezwaai over hoe een man er uit behoort te zien kwam in het begin van de jaren negentig. De nieuwe filmsterren van die tijd waren gebouwd als Hercules – mannen aan wie je kon zien dat ze meer tijd doorbrachten in de gymzaal dan in moeders keuken.

De gym is in India reeds lang bekend: elk zichzelf respecterend vijfsterrenhotel had er een, voor buitenlanders, die het fietsen zonder vooruit te komen niet kunnen laten. Maar nu zijn er gyms in alle wijken van alle steden. De rijken gaan naar gyms met airconditioning en een instructeur, de arme jongens gaan naar kelders met een zware zweetlucht, waar ze net zo lang gewichten heffen en zich opdrukken tot je het verschil tussen arm en rijk niet meer ziet.

Ook jonge vrouwen geloven niet meer in het verhaal dat het lichaam slechts het omhulsel is van de ziel, en in het vrouwelijke geval, de baarmoeder. Lang zwart haar is niet meer voldoende, leren cosmeticafabrikanten als FA, Colgate & Palmolive, Revlon en Hindustan Lever, een dochter van Unilever.

In 1994 wonnen twee Indiase meisjes de titels van Miss Universe en Miss World. In 1997 kreeg weer een Indiase de kroon van Miss Universe opgezet, alsook in 1999. En de grote klapper kwam in 2000, toen drie Indiase schonen de titels van Miss Universe, Miss World en Miss Asia-Pacific veroverden.

In India brak de discussie los waarom schoonheid ineens belangrijker was dan intelligentie. Want dat de Indiase Miss World van 2000 ten overstaan van miljoenen tv-kijkers had beweerd dat de belangrijkste levende vrouw Moeder Theresa was (die in 1997 overleed) en dat ze de steun had van twee miljard Indiërs (terwijl er maar een miljard zijn), had de weldenkende klasse van India als onvergeeflijk ervaren.

Maar FA, het cosmeticabedrijf dat de verkiezing tot Miss India sponsort, maakte aan iedereen duidelijk dat het niet bepaald makkelijk is om Miss India te worden. Eerst is er een selectie uit 800 meisjes uit heel India, met als belangrijkste voorwaarde dat ze minstens 1,67 meter lang zijn. Uiteindelijk blijven 26 meisjes over, die in oktober en november van elk jaar een pittige fysieke en mentale training ondergaan.

Ze moeten ,,positief denken'', zegt de organisator van de schoonheidswedstrijd, ze moeten de volle steun hebben van hun familie en waar nodig zullen plastische chirurgen kleine correcties aanbrengen. Schoonheid is er niet zomaar, schoonheid wordt gemaakt. En de schoonste van de 26 wordt de wereld ingestuurd.

De cosmetica-industrie is onlangs uitgeroepen tot de snelst groeiende van India, waarmee de IT-industrie voor het eerst in jaren is gepasseerd.

India lijkt de keus tussen lichaam en geest te hebben gemaakt. Dat het lichaam maar een omhulsel is, daar geloven zelfs oude dikke mannen die in de rozentuin dartelen niet meer in.

    • Anil Ramdas