Gijs Scholten van Aschat

In een serie profielen van filmsterren deze week de Nederlandse acteur Gijs Scholten van Aschat, die een bijrol speelt in Loenatik, de Moevie.

De mensen die het gezien hebben, zeggen het allemaal: de Hamlet van Gijs Scholten van Aschat was fenomenaal. En zijn Hamlet niet alleen. Van Aschat wordt, samen met Pierre Bokma, wel `de beste acteur van Nederland' genoemd. Op het toneel kan iedereen zich daar van overtuigen, op de televisie ook, maar in de bioscoop niet. Van Aschat is daar tot nu toe vooral in bijrollen te zien geweest. En dat terwijl er volgens de acteur in wezen geen verschil is tussen acteren voor toneel en voor film. Zijn enige echte filmhoofdrol speelde Van Aschat in 1991 in Op afbetaling, Frans Weisz' verfilming van de roman van Vestdijk, die echter voornamelijk bekend is als tv-serie (Weisz monteerde er later een speelfilm uit).

Gijs Scholten van Aschat (Doorn, 19 september 1959) ging direct na de toneelschool in Maastricht in dienst bij de Haagse Comedie. Daar kon hij naar eigen zeggen nog meer over het ambacht leren. In 1986 speelde hij voor het eerst in een film, Gebroken spiegels van Marleen Gorris. Daarna speelde hij rollen en rolletjes in, onder veel meer, De avonden, De provincie, De drie beste dingen in het leven, Lek en De grot. Soms sneuvelt er in de montagekamer een rol, zoals de brandweerman die hij vertolkte in The Discovery of Heaven. Films waar hij niet uitgeknipt wordt, lichten door zijn aanwezigheid even op, ondanks de wallen onder zijn ogen die een steeds harder contrapunt vormen voor zijn geloken oogleden.

In 1994 kreeg Van Aschat de Louis d'Or, de hoogste toneelonderscheiding, voor zijn rol in Decadence, waarin hij zowel een Hagenaar als een Hagenees vertolkte. Op de televisie blijft Van Aschat meestal een Hagenaar. Hij speelde zowel in de series Pleidooi als Oud Geld iemand die zijn goede komaf niet alleen uit zijn gezicht maar ook uit zijn gebaren kon laten spreken. Voor zijn rol in Oud Geld werd hij in 1998 bekroond met een Gouden Kalf voor beste acteur in een tv-drama. Wie weet was zijn volgende prijs een Bodil of een Oscar geweest, als Van Aschat op het aanbod in was gegaan om de verkrachter van Nicole Kidman te spelen in Dogville van Lars von Trier. Van Aschat zei af omdat hij bij Orkater in The Prefab Four speelde, een stuk over The Monkees dat hij ook geschreven heeft. ,,Ik heb er wel even slecht van geslapen'', zei Van Aschat eerder dit jaar in deze krant. ,,Maar ik denk toch dat ik het hier leuker heb.''

    • Bianca Stigter