De Noord-Zuidmetrolijn komt er

De Amsterdamse gemeenteraad gaat vanavond waarschijnlijk akkoord met de aanleg van de nieuwe Noord-Zuid-metrolijn. Tegenstanders vrezen een financiële ramp.

De Amsterdamse gemeenteraad stemt vanavond vermoedelijk in met aanleg van de nieuwe metrolijn tussen Amsterdam-Noord en -Zuid. Ook nu GroenLinks zijn aanvankelijke steun heeft ingetrokken, blijft de meerderheid voor de bouw van deze Noord-Zuidlijn. De PvdA, die door de ommezwaai van GroenLinks – `het wordt te duur allemaal' – op de wip was komen te zitten, heeft zich onder voorwaarden achter de aanleg geschaard.

De nieuwe ondergrondse metrolijn behoort tot de top drie van grote infrastructurele projecten in Nederland, naast de Hoge Snelheidslijn (HSL) en de Betuwelijn. De nieuwe lijn loopt onder Amsterdam door van het Buikslotermeerplein in Amsterdam-Noord naar station WTC in Zuid. In ruimere zin moet hij uiteindelijk Schiphol met Purmerend verbinden. De gemeente Amsterdam stemde in 1996 al in met de aanleg van de Noord-Zuidlijn. Een referendum kon in 1997 dit besluit niet terugdraaien. Weliswaar stemde een meerderheid tegen, maar de kiesdrempel werd niet gehaald.

Behalve GroenLinks (zes zetels) zijn ook de SP (4 zetels), Leefbaar Amsterdam (2), Amsterdam Anders/De Groenen en Mokum Mobiel (beide 1 zetel) tegen. VVD (9), CDA (4) en D66 (3) zijn hoe dan ook voor, al wil de VVD wel garanties dat de kosten niet meer oplopen. Daarmee zou de stemverhouding zestien voor, veertien tegen zijn. De PvdA zou dus de doorslag geven over de vraag of er nog eens 130 miljoen euro moet worden uitgegeven voor deze lijn. De sociaal-democraten hebben zich eergisteren voor aanleg uitgesproken, mits aan drie voorwaarden wordt voldaan: uitstel van materieelkeuze, het sluiten van een fatsoenlijke verzekering en extra dekking van financiële risico's.

Risico's zijn er zeker. Tegenstanders vrezen dat de aanleg gelijk staat aan het openen van een bodemloze put. Zij voorzien een aaneenschakeling van dure tegenvallers, zoals dat ook in Den Haag is gebeurd. Daar werd de aanleg van een tramtunnel geteisterd door schier onstuitbare lekkages. Ook vrezen de tegenstanders dat de veiligheid in de ondergrondse stations en de tussenliggende verbindingen, ondanks geruststellende woorden van het projectbureau, niet gegarandeerd kan worden. Niet in de laatste plaats vrezen de tegenstanders tenslotte dat het boren door en bouwen in de weke ondergrond van Amsterdam zal leiden tot grote schade aan gebouwen en wegen. De laatste vrees is niet helemaal ongegrond; van de ruim 1.400 woningen die de gemeente heeft onderzocht – woningen langs het boortraject of bij de geplande stationslocaties – bleken bijna driehonderd op ondeugdelijke funderingen te staan. Wat grootschalig boren betekent voor het ondergrondse woud van oude heipalen weet niemand nog.

Voorstanders hameren op het thema dat de verkeersaderen van Amsterdam zijn dichtgeslibd. Voor een economische ontwikkeling van Amsterdam én de regio is een geoliede doorstroming van levensbelang. De gemeente heeft echter niet bepaald het vertrouwen van de burgers weten te winnen dat zij de kosten van de aanleg goed in de peiling heeft. Niet in de laatste plaats omdat aanvankelijk de aanbesteding van de eerste drie metrostations mislukte. Een mislukking die onmiddellijk voedsel gaf aan verhalen dat Amsterdam de metrolijn veel te goedkoop had ingeschat. Bouwondernemers zouden elkaar de bal toespelen en de prijs opdrijven en de gemeente had de marktontwikkeling niet goed in de gaten gehouden. Dit beeld is door het onderzoek van de parlementaire commissie bouwfraude niet echt bijgesteld. Het vertrouwen dat de gemeente Amsterdam toekomstige economische ontwikkelingen op gefundeerde wijze goed kan inschatten, is in het algemeen niet heel erg groot. Zo ligt daar nog de lege containerhaven met zijn werkloze kranen aan de einder symbool te zijn van vruchteloze hoop op betere tijden.