Cocaïnesmokkel in Nederland verloopt vrijwel onbelemmerd

De import van cocaïne via zeehavens of over de weg is zo eenvoudig dat criminele organisaties het nauwelijks nodig achten om de douane om te kopen. Alleen bij cocaïnesmokkel via luchthavens wordt omkoping toegepast.

Dat blijkt uit het onderzoek 'Georganiseerde criminaliteit in Nederland van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie (WODC). Het is het tweede WODC-onderzoek naar de aard van de georganiseerde criminaliteit in Nederland, gebaseerd op de bevindingen van veertig grootschalige opsporingsonderzoeken.

In een kwart van de door het WODC onderzochte opsporingsonderzoeken is er sprake van mogelijke corruptie, maar dat betrof vooral het buitenland. Voor de invoer via Nederlandse zeehavens, het leeuwendeel van de cocaïne-import, was malafide medewerking van de douane niet nodig. De invoerpapieren waren zo goed vervalst dat de ontdekkingskans nagenoeg nihil was. Of de cocaïne was in `scanbestendige' containers verpakt zodat de douane daar geen zicht op had.

Ook over de weg hebben smokkelaars nauwelijks iets te duchten van de Nederlandse douane. Men maakt gebruik van geprepareerde containers, vervalste vrachtdocumenten en inschakeling van bonafide transportbedrijven die vaak niet eens in de gaten hebben waarvoor hun vrachtwagens misbruikt worden.

Vervalste identiteitspapieren en voertuigidentificatiepapieren zijn in zo'n ruime mate voorradig in het criminele circuit dat niet alleen cocaïne, maar ook mensen ,,vrijwel zonder risico over de Nederlandse grens worden gesmokkeld''. Voor de zeehavens wordt in het onderzoek dezelfde conclusie getrokken. ,,Die bieden zoveel gelegenheid voor cocaïne-import dat het corrumperen van `poortwachters' niet nodig is.''

De vraag of drugssmokkelaars op grote schaal omkopen is actueel sinds de bevindingen van de commissie-Kalsbeek. Deze stelde in 1999 vast dat grootschalige parallelimporten vanuit Colombia naar Nederland alleen mogelijk waren door corrupte douaneambtenaren.

De op Nederland georiënteerde georganiseerde criminaliteit gaat, in tegenstelling tot die in de Verenigde Staten of in Italië, de confrontatie met de overheid uit de weg, luidt een andere bevinding in het onderzoek. Van een `wapenwedloop' tussen de overheid en het criminele circuit is dan ook geen sprake. [Vervolg DOORVOERHAVEN: pagina 2]

DOORVOERHAVEN

Nederland geen cocaïnehoofdkwartier

[Vervolg van pagina 1] Nederland is vooral een doorvoerhaven voor illegale handel. Daarom zijn de hoofdrolspelers in deze branche niet geïnteresseerd in machtsposities in Nederland. Nadat begin jaren negentig het beeld opdoemde van steeds grotere grip van de georganiseerde criminaliteit, worden daar de laatste jaren kanttekeningen bij geplaatst. Buitenlandse criminaliteit aardt niet op Nederlandse bodem. Zelfs de opmars van `de Russische maffia' heeft in Nederland een ander karakter dan elders waar zij zich inlaat met afpersing, drugshandel en mensensmokkel. In Nederland houdt de Russische maffia zich vooral bezig met financieel-economische criminaliteit en het investeren van misdaadgelden in de legale economie.

Criminele winsten worden voor het overgrote deel belegd of geïnvesteerd, zo blijkt uit financiële data in de opsporingsonderzoeken. Het pluk-ze-beleid waarbij justitie probeert om met crimineel geld verdiende opbrengsten terug te vorderen, heeft echter nauwelijks succes.

In tegenstelling tot Nederlandse criminelen willen Marokkaanse en Turkse criminelen zo weinig mogelijk aandacht trekken in hun levensstijl en kunnen hun verdiensten alleen stiekem in luxe omzetten. De snelle auto of het jacht staat dan noodgedwongen op naam van een ander en kan alleen in het buitenland gebruikt worden.

Crimineel geld wordt vooral geïnvesteerd in onroerend goed, schaduwbedrijven en de horeca. Turkije staat bovenaan als het gaat om met Nederlands crimineel geld gekocht onroerend goed, gevolgd door Suriname en de Nederlandse Antillen. Investeringen in bedrijven zijn nodig om crimineel handelen te maskeren. In één onderzocht geval waren investeringen in de chemische- en reinigingsbranche nodig in verband met de aankoop van grondstoffen voor het vervaardigen van amfetamine. Horeca is een belangrijk investeringsobject vanwege de constante stroom aan contant geld en de mogelijkheden die het biedt als ontmoetingsplek.

De meeste opgepakte criminelen konden jarenlang ongemoeid hun gang gaan en waanden zich soms zelfs `onkwetsbaar en zorgeloos'. Toen de politie onlangs overging tot de strategie van de `korte klap', waarbij niet elk onderzoek diepgravend uitgespit werd, leidde dat tot ongeloof en paniek. Sommige organisaties incasseerden hun verlies, maar probeerden dat vervolgens met zo'n driestheid te compenseren dat ze opnieuw tegen de lamp liepen. In de praktijk leidde de korte klap-strategie tot destabilisering van onderlinge verhoudingen. In het rapport wordt aanbevolen om de consequenties ervan beter in kaart te brengen.