`Beugel kan niet 25 procent goedkoper'

Van minister Bomhoff moet de beugel 25 procent goedkoper. Maar de orthodontisten zelf vinden dat niet haalbaar.

Gabriëlle Burgers (10) heeft net van de orthodontist gehoord dat ze een vaste beugel krijgt, met plaatjes op elke tand. Wel eng vindt ze. Maar gepest zal ze niet worden, verzekert ze, want veel kinderen hebben een beugel. Juist zonder beugel, ,,met díe tanden'', zal Gabriëlle later gepest worden, zegt haar moeder beslist. Gabriëlle mist twee snijtanden onderin. De beugel en twintig behandelingen zullen zo'n 1.800 euro kosten. Geen nood, zegt moeder, ,,we krijgen alles terug van het zieorthodokenfonds''. Nee, waarschuwt de assistent. ,,U krijgt hooguit 75 procent vergoed.''

Orthodontist R. Koning ziet een kwart van zijn 400 nieuwe patiënten in de Amsterdamse achterstandswijk Osdorp nooit meer terug na zo'n eerste afspraak. Ze hebben dan van de verzekeraar gehoord dat hun kind niet verzekerd is voor de orthodonist. Orthodontie zit sinds 1995 niet in het basispakket van het ziekenfonds – alleen in aanvullende verzekeringen voor kinderen tot 18 jaar – en een beugel is kostbaar.

Te kostbaar, vindt minister Bomhoff (Volksgezondheid). Vorige week liet hij via een persbericht weten dat orthodondisten hun tarieven onmiddellijk met een kwart moeten verlagen. Zowel de Consumentenbond als Zorgverzekeraars Nederland juicht de tariefverlaging toe.

De beugel is in de loop der jaren ingeburgerd, ook al wordt die lang niet altijd vergoed. Veertig procent van de jonge tieners krijgt tegenwoordig een beugel, tegen 23 procent vijftien jaar geleden. Ook Yesser Yamani (12), brugklasser en beugeldrager in Osdorp, wijst erop dat ,,heel veel kinderen een beugel hebben''. Zo veel dat hij het ook niet erg vindt er een te dragen.

Deze stijging komt niet doordat de vraag is toegenomen, maar doordat orthodontisten efficiënter en harder zijn gaan werken, zegt orthodontist Ronald Sluiter die is aangewezen als woordvoerder van de 253 orthodontisten. ,,We verzetten meer werk en hebben onze wachtlijsten weggewerkt. Daar worden we nu voor gestraft. Een tariefkorting van 25 procent is onmogelijk – dan gaan er orthodontisten op de fles.'' Een orthodontist mag officieel, voor 43 uur, 120.000 euro verdienen. Doordat de meesten tien procent overwerken, verdienen ze meer, maar hoeveel is onbekend.

De huidige tarieven heeft de overheid gebaseerd op de veronderstelling dat de orthodontist drie stoelen tegelijk bezet heeft. Maar tegenwoordig hebben ze gemiddeld zes stoelen bezet, volgens het ministerie van Volksgezondheid. Ze worden per behandelingsmaand betaald (zo'n 35 tot 50 euro), dus als ze in zes stoelen elk kwartier een ander hebben liggen, verdienen ze twee keer zo veel als wanneer er drie stoelen bezet zijn, is de redenering. Met behulp van goedkopere assistentes en mondhygiënistes kunnen al die consulten worden afgehandeld. Er kan best een `efficiency-korting' overheen, vindt Bomhoff.

Onzin, zeggen de orthodontisten. Uit eigen, vandaag gepresenteerd, onderzoek onder 83 procent van de orthodontisten blijkt dat ze gemiddeld 4,1 stoelen hebben. Sluiter: ,,Dat is inderdaad iets meer dan de drie waarop het tarief is gebaseerd maar zeker geen zes. Bovendien heeft de één er twee en de ander acht of tien''. Sluiter erkent dat tien stoelen erg veel is. ,,Afhankelijk van de vaardigheden van de orthodontist voert hij zijn praktijk. Overigens is er nooit onderzoek gedaan naar de relatie tussen het aantal stoelen en de kwaliteit van de behandeling.''

Als zes stoelen de norm wordt en het tarief wordt verlaagd, zal orthodontist Koning meer omzet moeten maken. In zijn praktijk zijn hooguit drie stoelen tegelijk bezet en dan alleen als de mondhygiëniste en de assistent er zijn. Vandaag wordt één stoel gebruikt.

Konings praktijk kenmerkt zich bovendien door de onzekerheden van elke tandarts- of huisartsenpraktijk in een achterstandswijk. Patiënten die opeens niet meer verschijnen, omdat ze het maximaal verzekerde bedrag hebben bereikt en niets extra kunnen of willen betalen. Koning: ,,Zo'n behandeling is dus in zijn geheel zinloos geweest, want als je een beugel te kort draagt, gaan de tanden al snel weer op de oude manier staan.'' Kinderen wier ouders een deel vergoed krijgen door de sociale dienst, totdat die, zoals vorig jaar, opeens beslist dat cliënten er geen recht meer op hebben. Koning: ,,Van de ene op de andere dag gaat de kraan dicht. Ook een zinloze behandeling.'' En patiënten met grote betalingsachterstanden. Tot een paar jaar geleden declareerden orthodontisten rechtstreeks bij de verzekeraar. Nu gaat dat via de patiënt. ,,Sommigen vullen het ene gat met het andere. Als ze in één keer 800 euro krijgen voor de aanschaf van een beugel, verdwijnt dat bedrag naar het schoolgeld. Tot de betalingsachterstand hier zo groot wordt dat ik weiger verder te behandelen.''

Dat Bomhoff zo'n punt maakt van een voorziening die niet in het ziekenfonds-basispakket zit, roept de vraag op of een beugel luxe is of noodzakelijke zorg. Noodzakelijk, zegt Sylvia Yamani, de moeder van Yesser. ,,Je gebit is toch je visitekaartje''. Een overbodige luxe is het niet, vindt ook Koning. ,,Zonder beugel ga je niet dood. Maar een gebit moet wel enigszins recht staan om functioneel te zijn. En je zou eens moeten weten hoe ongelukkig patiënten kunnen worden van een scheef gebit of zelfs een piepklein spleetje tussen de tanden. Sommige volwassenen – die het nooit vergoed krijgen – betalen een hele behandeling uit eigen zak, omdat ze zo'n spijt hebben dat hun ouders het vroeger niet konden betalen.''