Palestijnen desnoods thuis naar school

In de door Israël herbezette Palestijnse scholen zijn informele scholen uit de grond geschoten omdat het reguliere onderwijs door het uitgaansverbod vaak onbereikbaar is.

In een achterafkamer in de Palestijnse stad Nablus zitten drie jonge Palestijnse kinderen op kussens op de grond gehurkt. Ze vormen een kleine kring, in kleermakerszit met schoolschriften opengevouwen op de knieën, en luisteren naar Uhud (22) die Arabische les geeft. Op een klein schoolbord calligrafeert ze sierlijke letters. Vlakbij zitten drie wat oudere meisjes rondom Uhuds oudere zuster Alia. Zij is ingenieur maar vandaag geeft ze elementaire wiskunde. In een andere hoek van de kleine kamer krijgen een paar 13-jarige jongens Engels.

De informele school in Rasidiya in het hart van Nablus is een van de talrijke onderwijsinitiatieven die spontaan tot ontwikkeling zijn gekomen onder de jongste Israëlische herbezetting van de meeste steden op de Westelijke Jordaanoever die nu al bijna vier maanden duurt. Al die tijd is het uitgaansverbod van kracht. Het gemor onder de bevolking neemt gestaag toe, en het blijft daar niet bij. In tal van steden en vluchtelingenkampen, zoals in Balata bij Nablus, zijn met name de ouders en de schoolkinderen in verzet gegaan die op 1 september, toen officieel het nieuwe schooljaar begon, niet naar school konden. Ze startten zelf scholen op bij hen thuis, of waar ze ook maar plaats vonden.

Het Palestijnse ministerie van Onderwijs steunt dergelijke initiatieven, maar heeft zelf op 20 september beslist waar mogelijk ook de officiële scholen open te stellen, het uitgaansverbod ten spijt. Maar waar naar school gaan moeilijk of onmogelijk blijft, spelen informele scholen een cruciale rol.

Uhud, net afgestudeerd, en Alia zijn drie weken geleden met hun alternatieve school begonnen. ,,Het was meteen een groot succes. De ouders zijn erg enthousiast. Wij zijn hier in dit blok met veel ouders met een hogere opleiding en wij kunnen al evenmin de deur uit, dus aan leraren is er hier geen gebrek. Maar het is niet te vergelijken met leren op school.''

Uhuds 17-jarige broer Ali gaat naar de Koning-Talalschool die eind september opnieuw openging in weerwil van het uitgaansverbod. ,,We hoorden soldaten op straat schreeuwen naar de schooldirecteur: `Ezel, ja jij daar! Je weet toch dat Sharon heeft gezegd dat iedereen moet binnen blijven!' Ze hebben hem voor al de leerlingen geslagen en beledigd. Hij antwoordde: `Het is beter de kinderen op school te houden dan hen op straat te laten en met jullie moeilijkheden te krijgen.' We werden bedreigd met wapens en gedwongen de school te verlaten'', zegt Ali. ,,Maar de volgende dag deed de directeur alsof er niets gebeurd was. Zijn school blijft gewoon verder draaien, en de leerlingen respecteren hem.''

Het Israëlische leger is onberekenbaar. Soms laten de soldaten scholieren ongehinderd naar school gaan, maar dezelfde militairen hebben ook al verscheidene malen traangas afgevuurd in schoolgebouwen om scholieren te dwingen naar buiten te komen. Er zijn dagelijks pesterijen. ,,Veel kinderen zijn doodsbang'', zegt Ali. ,,Op weg van of naar school zien ze plots overal tanks rijden en ze weten niet wat ze moeten doen. De volgende dag durven ze niet meer de deur uit.''

In Nablus is het ondanks de tanks niet rustig. Af en toe worden Israëlische soldaten in de stad onder vuur genomen, en ook onder de burgers die vrij massaal het uitgaansverbod negeren vallen er regelmatig slachtoffers. Ali geeft toe dat scholieren ook stenen gooien naar de tanks, wat soms de aanleiding vormt tot harde represailles. ,,Wat wil je? Dit is gewoon onhoudbaar.''

De heropening van de reguliere scholen verloopt dan ook niet zonder problemen. ,,We willen niet dat onze kinderen levensgevaar lopen om les te krijgen'', voeren sommige ouders aan. Vanochtend werden nog twee schoolmeisjes gewond bij een Israëlische actie in Jenin. Veel docenten kunnen hun scholen niet bereiken omdat ze uit de omgeving moeten komen of omdat er tanks in hun wijk patrouilleren. Verscheidene van de meer dan 200 Palestijnse staatsscholen op de Westelijke Jordaanoever zijn verwoest of zwaar beschadigd, of ze worden door de Israëlische troepen als gevangenis gebruikt. In Hebron zijn drie scholen opgeëist door het leger om als kazernes dienst te doen. En veel scholen blijven dicht onder directe militaire dwang, net zoals de meeste universiteiten. Volgens een vorige week gepubliceerd rapport van het VN-kinderfonds UNICEF blijven ongeveer 230.000 Palestijnse kinderen als gevolg van de Israëlische bezetting verstoken van onderwijs, op een totaal van meer dan 1,1 miljoen.

,,Wij zijn zeker bezorgd over de veiligheid van onze kinderen, maar wat wil je dat wij beginnen'', klaagt Muwafaq Yassein, adviseur van de Palestijnse minister van Onderwijs in Ramallah. ,,Onze kinderen moeten naar school, ze moeten kunnen studeren. En de Israëlische troepen moeten onze steden ontruimen. Zolang zij hier zijn lopen alle kinderen gevaar, waar ze ook zijn, thuis, op straat en op school. Overal vallen er doden onder de burgers. Neem de jongste aanval in Khan Yunis, in de Gazastrook. We zijn verplicht om daar 16 scholen weer te sluiten.''

Voor Yassein is de toestand onhoudbaar: ,,Het kan zo niet lang blijven. Op wat langere termijn verliezen wij ook onze toekomst. Die kinderen moeten kunnen spelen met hun vriendjes, samen opgroeien en in vrede studeren.''

In het hart van de Qasbah, op het Bab al-Sa'a plein, treden twee clowns op. Het eerste kinderfestival sinds maanden lokt honderden kinderen die, vergezeld van vader of moeder het uitgaansverbod en de tanks in de straten tarten. Het is voor de kinderen van Nablus een onvergetelijke gebeurtenis. Er hangt een sfeer van herwonnen vrijheid. ,,Die clowns zijn vrienden van de universiteit'', vertelt Uhud. ,,De Israëlische soldaten vinden dat onze universiteit de bron is van alle kwaad. Ze hebben gedreigd: `Wie we op de campus aantreffen gaat eraan.' Kijk, al die kinderen, zie je hoe gelukkig ze nu zijn? Jammer genoeg duurt dit festival maar even.''