Meer planten en dieren met uitsterven bedreigd

De saiga antilope, een Chinees kameelras, de Ethiopische watermuis en de Iberische lynx worden met uitsterven bedreigd. Uit de nieuwe rode lijst van de World Conservation Union (IUCN) blijkt dat het aantal bedreigde soorten snel toeneemt.

De gezaghebbende rode lijst, die wordt samengesteld op basis van onderzoek door zo'n 7.000 biologen, telt 11.167 plant- en diersoorten die bijna zijn uitgestorven. Dat is 121 meer dan twee jaar geleden. Volgens de lijst zijn in de laatste 500 jaar zeker 811 diersoorten uitgestorven. Sommige andere soorten komen niet meer in het wild voor maar leven alleen nog in dierentuinen.

Vijf soorten zijn de afgelopen twee jaar aan de lijst met uitgestorven dieren toegevoegd, waaronder een buikpotig zoetwaterweekdier, twee nijlpaardsoorten, een gans op het eiland Réunion en de zeenerts. Deze laatste is sinds 1860 niet meer waargenomen, de nijlpaarden zelfs niet meer sinds 1500. Volgens de IUCN duurt het zo lang omdat zekerheid nodig is.

Voor het onderzoek is gekeken naar 18.000 soorten en ondersoorten op de wereld. De wetenschappers erkennen dat dat een bescheiden aantal is. Want in werkelijkheid bestaan er naar schatting meer dan tien miljoen soorten, waarvan er zo'n 1,75 miljoen zijn gedocumenteerd. Veel plant- en diersoorten verdwijnen weer voordat ze zijn ontdekt, laat staan beschreven.

Uit de gegevens kan echter wel geconcludeerd worden dat het proces van uitsterven duizend tot tienduizend keer sneller gaat dan onder `natuurlijke' omstandigheden verwacht zou kunnen worden.

In veel gevallen is de mens de oorzaak van het uitsterven van plant- en diersoorten. De saiga antilope, die leeft op het grasland van Centraal-Azië, wordt gejaagd voor zijn vlees en vanwege de veronderstelde medicinale werking van de hoorns. Er zijn nog 50.000 exemplaren in het wild, tien jaar geleden waren dat er nog ongeveer een miljoen. De Chinese kameel verdwijnt onder druk van de invoer van niet-inheemse kameelsoorten. De Iberische lynx, de eerste wilde katachtige sinds zeker 2000 jaar die dreigt uit te sterven, heeft te lijden onder de verkleining van zijn leefomgeving rond de Middellandse Zee, door het oprukken van landbouw en industrie. Van deze dieren leven er nog maar ongeveer 600 in het wild.

Ook visserij, vervuiling en broeikaseffect kunnen de biodiversiteit aantasten. Planten, zoals een bijna verdwenen cactussoort in Mexico, hebben vaak te lijden onder landbouw, erosie van de bodem en illegale handel – veelal in verband met de medicinale werking.

De rode lijst werkt met verschillende categorieën, variërend van uitgestorven en uitgestorven in het wild tot ernstig bedreigd (critically endangered) en gevaarlopend (near threatened). Tot verrassing van de onderzoekers zijn twee soorten verdwenen uit de categorie uitgestorven. Een insectensoort op Lord Howe Island, waarvan in 1920 het laatste exemplaar was waargenomen, is vorig jaar opnieuw gezien. Ook van een Beierse woelmuis, die na 1962 niet meer is gezien, is in 2000 een kleine populatie ontdekt bij de Duits-Oostenrijkse grens.