Halte Cincinnati

Na eerder de internationale gemeenschap te hebben toegesproken, richtte de Amerikaanse president Bush zich gisteren tot het binnenland. Op 12 september, de dag na de herdenking van de aanslagen, zette hij in de Verenigde Naties een koers uit om het Irak van Saddam Hussein aan te pakken. Indien mogelijk met steun van de VN, maar als het moet alleen. Het was een toespraak bedoeld voor de internationale opinievorming. Gisteren legde hij zijn volk uit waarom Saddam een bedreiging is en waarom de VS wel moeten handelen om die dreiging ongedaan te maken. In een speech gehouden in Cincinnati, Ohio, ging Bush uitvoerig in op vragen als waarom de VS de confrontatie met Saddam nù zoeken en waarom niet langer kan worden afgewacht, waarom de oude wapeninspecties niet meer voldoen; of een oorlog geen afbreuk doet aan de strijd tegen het terrorisme en hoe het zit met met de instabiliteit in Irak na een regimewisseling.

Bush had een antwoord op de vragen en twijfels van zijn landgenoten. Ook in deze toespraak schuwde hij de retoriek niet, maar zijn woorden, hoewel als vanouds hard en onverzoenlijk, waren weloverwogen en zijn betoog was helder. Men kan het ermee eens zijn of oneens, het is goed dat de president zowel de VN als de Amerikaanse bevolking tekst en uitleg over zijn handelen geeft. Het Congres is al bijna over de streep. Het Huis van Afgevaardigden steunt de aanpak van Bush en de verwachting is dat deze week de Senaat zal volgen. Als dat gebeurt heeft de Amerikaanse regering een binnenlands mandaat om door middel van een nieuwe, harde VN-resolutie Irak tot ontwapening te dwingen. Lukt dat niet, dan volgt automatisch geweld als het aan Bush cum suis ligt. In de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties liggen de kaarten anders. Daar zijn de permanente leden met vetorecht nog niet overtuigd van de Amerikaanse marsroute, die niet stopt voor Iraks soevereiniteit en territoriale integriteit, twee hoofdbegrippen uit het volkenrecht.

Bush' toespraak kan kort worden samengevat met een veelzeggend citaat dat de president gisteren zelf gebruikte. Het is van de vroegere chef van de VN-wapeninspecteurs, Richard Butler: ,,Het fundamentele probleem met Irak blijft de aard van het regime. Saddam Hussein is een moordzuchtige dictator die verslaafd is aan massavernietigingswapens.'' Ziehier het Amerikaanse uitgangspunt; de rest is geen bijzaak, maar volgt uit deze notie. Als er oorlog komt, is die bedoeld om Saddams dodelijke wapens te vernietigen en de tiran zelf te verdrijven. Met deze in wezen eenvoudige boodschap probeert Bush de Amerikaanse publieke opinie voor zich te winnen.

Een oorlog beginnen zonder steun van het publiek is een hachelijke zaak. Bush heeft het tij niet mee. De economie staat er slecht voor, beleggers hebben miljarden op de beurs moeten inleveren, de top van het bedrijfsleven staat wegens zijn graaimentaliteit terecht en aan de Westkust kost een havencrisis miljoenen dollars per dag. Op dit soort binnenlandse thema's worden verkiezingen gewonnen of verloren. Bush' focus ligt in het buitenland. Zijn toespraak in Cincinnati is slechts een halte op weg naar het einddoel, verdrijving van een tiran in een ver, vreemd land. De president heeft nog steeds de steun van zijn volk hiervoor, maar tegelijkertijd blijkt uit de laatste peilingen dat veel Amerikanen vinden dat hij te weinig tijd besteedt aan de groeiende reeks binnenlandse vraagstukken. Het is de aloude wijsheid dat de economie bepalend is voor de publieke opinie, die hij over het hoofd ziet. En dit ondermijnt weer zijn inspanningen om een omstreden oorlog-in-wording een zekere rechtsgeldigheid te verschaffen.