`Frankrijk heeft andere prioriteiten'

Het Stabiliteitspact, waarin de landen van de Europese Unie hun budgetbeleid hebben geregeld, staat onder zware druk. Het kan gevaarlijke consequenties hebben voor de euro. Frankrijk is de zondebok.

,,Frankrijk heeft besloten dat het andere prioriteiten heeft''. Treffender kon de Franse minister van Financiën Francis Mer vannacht de eigenzinnigheid en het het isolement van zijn land niet verwoorden. Wat zich al enkele maanden aftekende, werd bewaarheid. Voor het eerst hebben de ministers van Financiën van de eurozone geen overeenstemming kunnen bereiken over het budgetbeleid. Het belang van de bijeenkomst in Luxemburg werd onderstreept door de aanwezigheid van Commissievoorzitter Romano Prodi.

Het leek erop alsof de bewindslieden er echter niet in geloofden nog op één lijn te kunnen komen. Volgens ingewijden deden de andere elf eurolanden en de Europese Commissie tijdens de bijeenkomst in Luxemburg nauwelijks moeite om Frankrijk tot een andere houding over te halen.

Eurocommissaris Pedro Solbes (Economische en Monetaire Zaken) had de discussie twee weken geleden een extra impuls gegeven met zijn voorstel om de vier eurolanden met budgettaire problemen (Duitsland, Frankrijk, Italië en Portugal) tot 2006 in plaats van tot 2004 te geven om budgetevenwicht te bereiken. Om toch een stok achter de deur te houden, stelde Solbes wel als voorwaarde dat deze landen vanaf 2003 hun tekort jaarlijks structureel met tenminste 0,5 procent omlaag brengen.

Vooral kleinere lidstaten als Nederland, Oostenrijk, België fulmineerden tegen Solbes' voorstel, omdat volgens hen hiermee de geloofwaardigheid van het Stabiliteitspact en dus de euro zou worden ondermijnd. Spanje, dat net als de kleinere landen de eigen begroting op orde heeft, uitte eveneens scherpe kritiek. Toch ging het vannacht vooral om de budgetplannen voor 2003. Minister Hans Hoogervorst meende dat de Nederlandse lobby sterk had bijgedragen aan de eensgezinde opstelling van elf tegen één. ,,We hebben de afgelopen dagen met iedereen contact gehad'', onderstreepte hij.

Begin dit jaar ging een voorstel van Solbes voor een `gele kaart' aan Duitsland en Portugal onder politieke druk in de raad van ministers nog van tafel na beloftes de budgetten alsnog op orde te brengen. Het lijkt uitgesloten dat hetzelfde zal gebeuren met onvermijdelijke officiële waarschuwing aan Frankrijk. Parijs moet de 'gele kaart', waarop geen sanctie staat, al hebben ingecalculeerd. De Duitse bondskanselier Gerhard Schroder wilde de gele kaart voor zijn land absoluut van tafel hebben, omdat hij in de aanloop naar de verkiezingen zo'n vernedering niet kon gebruiken.

Voor Franrkijk speelt dat geen rol. President Jacques Chirac wil nu juist zijn verkiezingsbelofte van lagere belastingen waarmaken. Hij suggereerde al dit voorjaar dat budgetevenwicht pas in 2007 haalbaar was. Op de EU-top van Sevilla in juni werd Frankrijk tot de orde geroepen en kwamen de regeringschefs overeen dat het toch 2004 bleef. De Franse belofte leek toen al vals door het eenzijdige voorbehoud dat de groei volgend jaar 3 procent moest bedragen. Eind vorige maand begon de Franse premier weer over 2007. Ook gaf hij de vorige socialistische regering de schuld van de budgetverstoring.

Minister Mer zei vannacht in Luxemburg dat Frankrijk het budgettekort volgend jaar structureel met 0,3 omlaag brengt, alleen door de slechte conjunctuur zou het nominale tekort in 2003 op 2,6 procent uitkomen. Maar deze voorstelling van zaken is volgens hoge Brusselse functionarissen ,,niet geloofwaardig''. De Franse minister zei ook dat alle landen er belang bij hebben dat tekorten omlaag gaan ,,maar zonder het huis te beschadigen.'' Dat huis is Frankrijk. Haast ironisch merkte de Franse minister nog op dat hij het tekort dit jaar voor het oog naar 3,1 procent had kunnen laten oplopen, om er dan volgend jaar weer 0,5 procent af te doen.

Het lijkt wel zeker dat Frankrijk niet op steun van de andere drie probleemlanden hoeft te rekenen. Juist omdat Duitsland, Italië en Portugal zich zelf zo inspannen om aan de eisen te voldoen. Tegen Portugal loopt weliswaar een excessieve tekortprocedure (met als mogelijke straf een boete) wegens overschrijding vorig jaar van de `Maastricht-norm' van 3 procent, maar dit jaar gaat het Portugese tekort naar 2,8 procent en volgend jaar naar 2,4 procent. Duitsland komt dit jaar uit op 2,9 procent, maar werkt aan een daling in 2003. Het Italiaanse tekort stijgt dit jaar naar 2,1 procent, maar daalt in 2003 naar 1,5 procent bij een een economische groeiprognose van 2,3 procent. Minister Hoogervorst zei dat de andere landen ,,vriendelijk'' waren voor Italië, ofschoon er nog wantrouwen is over de Italiaanse cijfers.

Ministers hadden geen enkele behoefte de onenigheid met Frankrijk te verbloemen. Zij braken vannacht dan ook met de praktijk dat omwille van de eenheid van de eurozone alleen de voorzitter van de informele Eurogroep na afloop een persconferentie geeft. Hoogervorst vreest een negatieve reactie van de financiele markten. Maar hij zag voor de geloofwaardigheid van het Stabiliteitspact ook een belangrijk positief aspect aan de ruzie met Frankrijk. ,,Het is misschien wel eens goed dat het zo wordt uitgevochten.''

    • Hans Buddingh'