De onderduik van het Journaal

And now for something completely different, zou Monty Python zeggen, nu het Journaal licht teleurgesteld constateert dat de rouw over prins Claus zo sobertjes is. We hebben er een nieuwe Hirsi Ali bij. Hoofdredacteur Hans Laroes van het Journaal denkt namelijk dat hij moet onderduiken, net als zij. De hele publieke omroep kreeg een korting opgelegd van vijf procent. Dat zou een beknotting zijn van zijn vrijheid van berichtgeving, schreef hij in onze krant. Gelukkig mocht hij zijn stukje nog wel bij ons publiceren zonder dat hij meteen daarna werd ontslagen.

Mijn ogen puilden uit toen ik het las. Het vanzelfsprekende recht op overheidsgeld, ongeacht wat hij er bij het almachtige Journaal mee doet, is volgens hem persvrijheid. Ik kan me niet voorstellen dat buiten de Journaal-redactie iemand zijn absolute standpunt deelt. Stel je voor dat de redactie uit LPF'ers bestond en op kosten van de belastingbetaler alleen reclame zou maken voor het rechtse standpunt. Wie kan het programma dan ter verantwoording roepen? Ik denk dat niemand buiten de redactie genoegen zou nemen met de verzekering van Laroes dat het Journaal een ,,lerende organisatie'' is. Volgens eigen onderzoek is het Journaal de invloedrijkste nieuwsbron van Nederland, dus wat daar gebeurt, laat niemand onverschillig.

Laroes raakte aan het tere punt van controle op overheidstelevisie. Dat toezicht moet er zijn, maar mag tegelijkertijd niet te dicht bij de politiek liggen. Anders zou de zittende coalitie meteen kunnen ingrijpen bij onwelgevallige berichtgeving. Dat gebeurt in Italië. In Frankrijk wisselt het omroepbestuur met de kleur van de zittende regeringscoalitie: ook geen ideale situatie. In België wordt geteld en gerekend of alle partijen in dezelfde mate aan bod komen. Duitsland heeft het beter bekeken. Het omroepbestuur daar bestaat uit vele middenveldorganisaties tegelijk, zoals werkgevers, werknemers, noem maar op. Nederland had zuilen om diversiteit te waarborgen. Maar de enige nog levende zuil is de Evangelische Omroep voor strenge protestanten. De rest probeert met kunst- en vliegwerk de schijn op te houden. De kerk van het gevoel, de kerk van het fatsoen of de kerk van de dieren, de gezondheid en de muziek. Is dat diversiteit? Het CDA vindt van wel, dus voorlopig blijft het zo. De omroep is zo'n moloch dat iedereen in slaap valt zodra je erover begint.

De vermolmde zuilen zijn ook vertegenwoordigd in de raad van toezicht van de NOS om elke verandering te blokkeren. In de chaos van strijdende baasjes heeft het Journaal wel kans gezien om steeds verder uit te breiden met langere uitzendingen en meer nieuwsbulletins overdag.

Van het Journaal zijn we allemaal lid en als belastingbetaler kan niemand het abonnement opzeggen. De ruime meerderheid van journalisten stemt links, dat is internationaal het geval en heeft te maken met publieke belangstelling. Bij de afgeschermde publieke omroep is dat percentage linksstemmers nog veel hoger. Bij een informele peiling bleek bijna geen redactielid van het Radio 1 Journaal rechts van het midden te zitten. Bij het Journaal zal het weinig anders zijn. Journalisten doen hun best om hun politieke vooroordelen te bestrijden, maar dat lukt niet altijd. Als je die kwestie aanroert, dreigt Laroes onder te duiken.

Aanleiding voor de hoofdredactionele gramschap is de aankondiging van LPF'er Mat Herben dat hij met het Journaal nog ,,een appeltje had te schillen''. Het Journaal zou namelijk te vijandig hebben bericht over Pim. Nu zijn er veel redacties en politieke organisaties geweest die vóór mei blind waren voor de politieke aardverschuiving, maar die worden daar met abonnementen, leden of stemmen op afgerekend. Herben zei het Journaal te hebben gestraft met een vijf-procentskorting. Dat sloeg nergens op. De korting was niet als straf voor het Journaal bedoeld maar als efficiency-korting op alle rijke publieke omroepen die geld wegsmijten aan tiendubbele bestuurslagen, vijftiendubbele studio's, torenhoge salarissen, en die steeds meer commercieel getinte programma's maken voor reclame-inkomsten. De boekhouding is duister, er wordt slecht verantwoording afgelegd. Je kunt wegkijken zoals het CDA doet, je kunt bezuinigen zoals het kabinet, je kunt een floddertje afschieten, zoals Herben of je kunt gepikeerd onderduiken. Het haalt niets uit.

    • Maarten Huygen