Bush voert temperatuur verder op

President Bush wilde gisteren in zijn toespraak vooral de leden van het Amerikaanse Congres onder druk zetten. Om met de hefboom van hun massale steun de VN onder druk te zetten.

Een oorlogsverklaring aan Saddam Hussein werd het niet, maar president Bush heeft de temperatuur verder opgevoerd. Het Congres moet hem deze week massaal steunen, de Veiligheidsraad krijgt een laatste kans relevant te zijn, Irak moet ontwapenen. En anders gaat de beuk erin.

De Amerikaanse president was gisteren naar Cincinnati gevlogen om, een jaar na het begin van de bombardementen in Afghanistan, zijn onderdanen toe te spreken. Dreigend en bij vlagen plechtig bezwoer hij hun dat hij waakt over hun veiligheid. ,,De aanslagen van 11 september hebben bewezen dat oceanen ons niet langer beschermen''. De `moordzuchtige tiran' Saddam en zijn `nucleaire heilige strijders' zouden op het punt staan Amerika en de wereld te treffen. De luxe van afwachten was niet langer voorhanden.

In verschillende historische fragmenten greep Bush terug naar de Tweede Wereldoorlog, de Koude Oorlog en de Cuba-crisis van veertig jaar geleden. Amerika zou opnieuw opkomen voor zijn eigen vrijheid, en anderen helpen die ook te verwerven. Systematisch liep de president veel gehoorde bezwaren na. Saddam Hussein heeft Al-Qaedaleden na 11 september getraind in het maken van bommen, gif en dodelijke gassen, aldus Bush. Hij is dicht bij het weer opbouwen van een kernwapen.

,,Een gebrek aan actie zou betekenen dat de Verenigde Staten zich schikken in een toekomst van angst. Dat is niet het Amerika dat ik ken. Dat is niet het Amerika dat ik dien'', aldus de president. ,,Deze natie heeft het nooit, in wereldoorlog noch in Koude Oorlog, aan de bruten en de wettelozen overgelaten de geschiedenis te bepalen.''

De toespraak was gericht tot het Amerikaanse volk, maar kon alleen live worden gevolgd door de bezitters van kabeltelevisie. De grote netwerken zonden de president niet direct uit. De burgers konden vandaag in hun kranten en op hun lokale zenders korte fitsen tot zich nemen. Waarschijnlijk genoeg voor het doel van het Witte Huis. Dat wilde vooral de leden van het Congres onder druk zetten. Om met de hefboom van hun massale steun de VN onder druk te zetten.

De Senaat zal waarschijnlijk donderdag stemmen. De president heeft daar al belangrijke Democratische leden zoals Joseph Lieberman achter zich, maar hij wil er zo veel mogelijk. Edward Kennedy gaat waarschijnlijk niet mee, en er zitten er meer op de wip. Voorman Tom Daschle probeert nog wat meer garanties tegen machtsmisbruik los te krijgen om vervolgens voor te stemmen zijn tegenstem bij de Golfoorlog in 1991 is hem te vaak voor de voeten geworpen.

In het Huis van Afgevaardigden heeft de president de massale steun al op zak, ook die van mogelijk presidentkandidaat in 2004, Dick Gephardt, de voorman van de Democratische minderheid. Bijna unanieme steun in het Congres helpt de regering bij de laatste pogingen om in de VN-Veiligheidsraad een tekst aangenomen te krijgen die nieuwe wapeninspecties onder zeer strikte voorwaarden verordonneert. En liefst laat volgen door een dreigement met geweld bij gebrek aan medewerking.

De Irak-kwestie blijft voor de Democraten een hopeloze kwestie. Het Witte Huis wilde waarschijnlijk al voor de aanslagen van 11 september Saddam Hussein 'wegnemen' en moest na die aanslagen wachten tot met de Talibaan zichtbaar was afgerekend. Het is een oud plan van de harde kern van de regering-Bush.

Dat neemt niet weg dat vriend en vijand het er langzamerhand over eens zijn dat `de nieuwe oorlog' de Republikeinen electoraal goed uitkomt. President Bush' politieke impresario, Karl Rove, heeft er ongetwijfeld op gewezen dat de bedreiging van de nationale veiligheid, en een oorlog om daar wat aan te doen, effectieve middelen zijn om de klassieke Democratische thema's als de economie, werkloosheid, gezondheidszorg en overmatig wapenbezit van de agenda af te blazen. Op 5 november zijn er tussentijdse verkiezingen voor het Huis en de Senaat.

Tom Daschle heeft in vraaggesprekken de afgelopen dagen het dilemma waar hij en veel partijgenoten voor staan vrijwel openlijk toegegeven: tegen de oorlog stemmen, wekt de indruk dat Democraten softies zijn en het vaderland niet willen verdedigen als het er op aankomt. Vóór de oorlog stemmen geeft alle prioriteit aan vechten en schulden maken, en laat de sociale thema's ondersneeuwen. En het ergste van alles: de debatten duren zo lang dat de Democraten hoe dan ook geen tijd meer hebben hun verhaal te doen.

Het uitvechten op argumenten is daarom zo belangrijk voor de Democraten omdat zij een flinterdunne meerderheid hebben in de Senaat en net de minderheid in het Huis. Het late vertrek uit de race om herverkiezing van de door schandalen achtervolgde Democratische senator voor New Jersey, Robert Torricelli, heeft de fragiliteit van de Democraten in de Senaat onderstreept.

De Republikeinen hebben weer met alle juristen die zij kennen getracht zijn opvolger uit de strijd te houden. De rechters in New Jersey hebben hun geen gelijk gegeven. Het Amerikaanse Hooggerechtshof weigerde gisteren die zaak te behandelen. Daarmee is een verdere hervertoning van het drama van de hertelling in Florida in 2000 (toen Bush als winnaar van de presidentsverkiezingen werd aangewezen door een vonnis van het Hooggerechtshof) voorkomen.

Zijn toespraak bevatte geen nieuwe argumenten voor oorlog met Irak, maar president Bush heeft details gegeven die de twijfelaars misten, en die hij uit veiligheidsoverwegingen kon vrijgeven. Of het helpt in het Congres is de vraag. Iedere stem is er één.

Tot gisteren was het Amerikaanse volk verrassend standvastig. Een meerderheid was bereid militaire actie tegen Saddam Hussein te steunen, mits Congres en VN daar achter stonden. Zonder die brede dekking was alleen een minderheid rijp voor oorlog. President Bush heeft de kachel voor de meerderheid wat opgestookt. En misschien vooral voor zijn echte publiek: Saddam Hussein. Die zal zijn laatste oorlog niet ontlopen, als het aan G.W. Bush ligt.