Wie moet de vlag halfstok hangen?

Het overlijden van prins Claus roept de nodige vragen op over de werking van protocollen aan het hof en in het landsbestuur. Enkele kwesties.

Bestaat er een protocol dat wordt gevolgd na de dood van leden van het koninklijk huis?

Het protocol ligt in grote lijnen vast, maar wordt na het overlijden van de betreffende persoon definitief vastgesteld door het kabinet in samenspraak met de koninklijke familie.

Minister-president Balkenende kondigde gisteravond via de Rijksvoorlichtingsdienst een speciale vlaginstructie af voor rijksgebouwen. De vlag moet tot en met de dag van de uitvaartdienst (over acht tot tien dagen) en de bijzetting in het graf halfstok, zonder wimpel, worden uitgestoken, met uitzondering van zondag. Vanochtend hing eveneens bij verschillende ambassades en bedrijven in Den Haag de vlag halfstok, maar dit is niet verplicht.

De premier gaf gisteravond ook een speciale `luidinstructie' uit, die inhoudt dat `behoudens plaatselijke traditie' klokluiden alleen is toegestaan op de dag van de uitvaart. Daarnaast worden alle officiële feestelijkheden in de periode tot en met de uitvaartdienst en bijzetting afgelast. Bij andere officiële evenementen zal gepaste soberheid in acht worden genomen.

Wat is hofrouw?

De RVD maakte gisteravond bekend dat het koninklijk huis hofrouw heeft aangenomen tot en met de dag van de uitvaartdienst en de bijzetting. Dit betekent dat leden van het koninklijk huis niet aanwezig zijn bij festiviteiten en andere officiële verplichtingen.

De militaire leden van de hofhouding dragen een zwarte rouwband om hun linkerarm. De leden van koninklijke familie en het burgerpersoneel aan het hof dragen stemmige, donkere kleding.

Kent Nederland nationale rouw?

Anders dan in sommige andere landen kondigt de regering in Nederland na het overlijden van een lid van het koninklijk huis geen dag of periode van nationale rouw af, waarbij de hele maatschappij tot stilstand wordt gebracht. Wel kunnen burgemeesters invulling geven aan de `officieuze' nationale rouw door evenementen en festiviteiten af te blazen.

Vanochtend bleek dat het voor veel lagere overheden onduidelijk is wat precies gepast is na een koninklijk overlijden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft daarom besloten provincies en gemeentebesturen vanavond te instrueren over zaken als condoleanceregisters, vlagvertoon en aangepaste bijeenkomsten.

Wat zal er in de aanloop naar de begrafenis gebeuren?

Leden van het koninklijk huis worden niet begraven, maar bijgezet in het familiegraf van de Oranjes in de Nieuwe Kerk in Delft. De voorbereidingen zijn daar al begonnen. De uitvaartdienst zal rechtstreeks door de NOS-televisie worden uitgezonden.

Vanmiddag zou het stoffelijk overschot van prins Claus worden overgebracht van het AMC in Amsterdam naar Paleis Huis ten Bosch in Den Haag. De prins wordt daar de eerste dagen opgebaard, zodat de naaste familie persoonlijk afscheid kan nemen.

Het stoffelijk overschot zal waarschijnlijk met ere-escortes over de weg naar Delft worden overgebracht, zodat zoveel mogelijk mensen nog een laatste groet kunnen brengen. Een ere-afzetting van vele duizenden militairen kan als scheidslijn tussen stoet en burgers fungeren.

Een defilé van het publiek na de bijzetting langs de geopende grafkelder is ook denkbaar. De dienst voorafgaand aan de bijzetting zal overwegend een privékarakter krijgen, vergelijkbaar met het huwelijk van kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima.

Bij de uitvaartdienst worden normaliter geen buitenlandse staatshoofden uitgenodigd. Dat gebeurt alleen bij het overlijden van de regerend vorst. Wel worden bevriende vorstenhoven verwacht.

Hoe kan de burger zijn betrokkenheid tonen?

Burgers mogen zelf weten of zij uiting geven aan hun rouw door stemmige kleding te dragen en of zij de vlag halfstok hangen of niet.

Het publiek zal naar verwachting gelegenheid krijgen afscheid te nemen van de overledene, mogelijk in een zogenoemde chapelle ardante in Paleis Noordeinde, na officiële delegaties. In elk provincie- of gemeentehuis wordt een condoleanceregister geopend.

Voor vragen van het publiek heeft de RVD via Postbus 51 een telefoonnummer opengesteld: 0800-3001813