Van de LPF-hype naar Claus

Mediacratie begint met blikvernauwing. Er bestaat nog maar één nieuwsfeit waar alle camera's op zijn gericht. Van de ene hysterie naar de andere. Waren eerst alle camera's gericht op de LPF-avonturen met een dreigende kabinetscrisis, nu zijn de reportagekolonnes doorgereisd naar het volgende circus, het voorziene overlijden van het populairste lid van het koningshuis. Alle negen zenders deden alleen nog maar Claus.

Dankzij het geconcentreerde brandpunt van de media-aandacht ontstaat fase twee: door herhaalde registratie wordt het vlammetje aangewakkerd tot een uitgestrekte bermbrand. Verslaggevers van alle zenders posteren zich voor Huis ten Bosch, de ingang van het AMC en het Amsterdamse Paleis op de Dam. Niets aan de hand, het is nog rustig, constateren ze uitnodigend. Algauw komen de eerste kijkers aan die het allemaal in het echt willen zien. Ze worden met microfoons besprongen. Nog meer mensen komen, bloemen, geschreven teksten worden neergezet. En uiteraard waxinelichtjes. Mensen moeten er thuis hele voorraden van hebben. Uiteraard zijn die lichtjes groot nieuws en zo kunnen kleine groepjes aangroeien tot menigten, tot huilende massa's van mensen die zeggen dat ze nog nooit zoiets emotioneels en hevigs hebben meegemaakt, alsof ze nooit een eigen familielid hadden verloren.

De dood van prins Claus was al voorzien, alle draaiboeken lagen klaar. Toen het gebeurde, wist niemand maat te houden. Overal Claus-herhalingen, aangevuld met interviews en reportages ,,er is hier nog niets gebeurd''. De een wil voor de ander niet onderdoen in piëteit. Wie de emoties niet laat gaan, krijgt straf. Als RTL of SBS zich meer gematigd hadden opgesteld, zouden ze misschien worden gezien als onvoldoende Oranjegezind. Het ging de hele avond en de ochtend door, ook al waren de verhalen allang op. Dan maar opnieuw. Het verbaasde me dat de treinen vanmorgen nog gewoon reden.

Wie nog wat wilde weten over de brandende Franse tanker in Jemen of de nieuwe bedreigingen van Al-Qaeda moest bij buitenlandse zenders zijn. De NOS ging liever kijken hoe de collega's bij Trouw de berichtgeving omgooiden. Geen passend afscheid van iemand die zich ,,wereldburger'' noemde.

Voor de zoveelste keer vraagt Gijs Wanders op twee zenders tegelijk aan verslaggever Gerard Arninkhof die onder de stromende regen post voor het Huis ten Bosch: ,,Gerard dat stoffelijke overschot, wat gaat daar de komende dagen mee gebeuren?''

,,Nou, het zal een zakelijke aangelegenheid zijn...''

Roerende beelden van de prins, zijn geestige en rake uitspraken, het afwerpen van de stropdas, zijn felicitatie met de verloving, maar dat dan weer telkens opnieuw. Rik van de Westelaken voor de ingang van het ziekenhuis. Is er nog iets gebeurd? Nee, antwoordt hij, er staat hier wat politie.

De publieke televisie was er het snelst bij om tien over half negen met Maartje van Weegen, herinneringsinterviews, beelden van Claus, toespraak van premier Balkenende, satellietinterview met oud-premier Kok. Fractieleiders betuigden rouw. Rosenmöller was zelfs in het zwart. De omstreden LPF-fractieleider Wijnschenk kwam pas tegen middernacht. Zou dit evenveel emoties oproepen als de dood van de LPF-leider, vroeg Ferry Mingelen, misschien nostalgisch naar de opwinding van toen. Nee, vond Wijnschenk met alle respect, deze dood kwam ,,niet helemaal onverwacht''.

RTL volgde de NOS snel met nieuwsverslaggeving en herinneringen. De drie SBS-zenders hielden een half uur een portret van Claus in beeld, terwijl ze een herinneringsprogramma voorbereidden. Zo'n programma is nodig, maar waarom overal tegelijk? Hadden SBS, RTL en de NOS niet ieder kunnen volstaan met één zender Oranjeberichtgeving en onderbrekingen op de andere? Misschien had het olijke Jiskefet kunnen worden verschoven, maar de andere programma's zijn ook in tijden van rouw het aanzien waard. Alleen Nederland drie durfde een documentaire uit te zenden, gemaakt als nationaal cadeau voor de vijftigste verjaardag van de koningin.

Ik mis protestantse matiging en het scherpe relativeringsvermogen van prins Claus. Wat zei hij voor de Duitse tv? ,,Holland is geen monarchie. Holland is een republiek met een erfelijke vorst die dicht bij het volk staat.''

    • Maarten Huygen