Troepen VS kunnen nu sneller naar Irak

De VS zijn al heel ver met de militaire voorbereiding van een mogelijke oorlog met Irak. Er zijn belangrijke verschillen met de Golfoorlog.

De Amerikaanse president Bush houdt vandaag een toespraak waarin hij zijn landgenoten zal voorhouden dat ze voorbereid moeten zijn op een oorlog met Irak. Afgelopen weekeinde zei hij dat geweld ,,onvermijdelijk'' wordt als Irak niet meewerkt aan ontwapening door de Verenigde Naties. Generaal Tommy Franks van het Centraal Commando heeft Bush een aanvalsplan voorgelegd, meldde de Amerikaanse pers onlangs.

De overeenkomsten met Desert Storm uit 1991 lijken op het eerste gezicht groot. De Iraakse luchtverdediging moet worden uitgeschakeld, commandoposten gebombardeerd, en ook een bliksemoffensief van grondtroepen vanuit Koeweit staat weer in het draaiboek. Toch is er een groot verschil. Duurde de opbouw voor Desert Storm een half jaar, analisten verwachten dat grondtroepen deze keer binnen zestig dagen in actie kunnen komen. Bombardementen kunnen bij wijze van spreken morgen al beginnen. Aangezien de temperaturen in het Iraakse `theater', zoals gevechtsterrein in jargon heet, pas in het voorjaar te hoog oplopen voor een grondoffensief, geeft dit de VS diplomatieke speelruimte. Belangrijkste reden voor deze kortere reactietijd: het materieel bevindt zich al grotendeels in de regio. ,,We kunnen het veel sneller dan de eerste keer'', aldus generaal William `Gus' Pagonis, die tijdens Desert Storm de logistiek onder zijn hoede had.

Volgens het `zwaarste' scenario van het Pentagon is voor een grondoffensief een kwart miljoen man nodig. In 1991 waren nog meer dan een half miljoen Amerikaanse militairen in de Golf gelegerd. Maar inmiddels is het Iraakse leger gehalveerd en hebben de Amerikaanse strijdkrachten significant aan slagkracht gewonnen.

Planners hebben het Operatieplan 1003, zoals het draaiboek heet, van `fort to foxhole', van kazerne in de VS tot een schuttersputje in de woestijn, tot het laatste aangevoerde blikje cola geoefend. In de Golf zijn meer dan 25.000 manschappen op vliegbases, legerplaatsen en steunpunten voor de vloot gestationeerd. In Koeweit en Qatar is materieel opgeslagen voor twee tankbrigades: honderden tanks, pantservoertuigen en stuks geschut, en tientallen gevechtshelikopters. In de Golf of in de Arabische Zee liggen schepen met aan boord materieel voor nog eens twee brigades, eentje van het leger, een andere van de mariniers. Het personeel hoeft alleen maar per charter naar de Golf te worden gevlogen.

Andere eenheden moeten, inclusief hun uitrusting, naar de Golf worden gevlogen en gevaren. Dat kan in hoog tempo. Rapid deployment, snelle inzetbaarheid, won in de jaren negentig binnen de NAVO aan belang niet in de laatste plaats door de juist trage stationering voor Desert Storm. Varende arsenalen, zogeheten prepositioning-schepen, die bij het eiland Diego Garcia in de Indische Oceaan, voor anker liggen, helpen daarbij.

Het Amerikaanse leger stelde zichzelf in 1999 ten doel binnen 96 uur een brigade vanuit de VS waar ook ter wereld te kunnen inzetten. Binnen vijf dagen moest de brigade tot divisiesterkte zijn uitgebouwd. Binnen dertig dagen moesten ook een luchtlandingsdivisie de 101ste is al enige tijd terug uit Afghanistan om uit te rusten , een tankdivisie en een mariniersdivisie ergens op de aardbol stellingen kunnen betrekken.

Deze snel inzetbare eenheden omvatten zo'n 100.000 man. Op dit moment zijn er daarvan ook in en rond Afghanistan gelegerd. Maar, zoals een militair analist stelt, ,,de VS hebben bijna anderhalf miljoen man onder de wapenen, en er zijn er zevenduizend in Afghanistan gelegerd. Het zou dus geen moeite mogen kosten om genoeg manschappen voor een offensief tegen Irak te vinden.''

De rest van de troepenmacht van een kwart miljoen is voor de uitrusting aangewezen op gloednieuwe snelle transportschepen die materieel vanuit de VS en Europa kunnen aanvoeren. Hoe snel precies bewees de `Bob Hope' in de zomer van 1999. Nadat Joegoslavië had gecapituleerd voor NAVO-bombardementen was een vredesmacht voor Kosovo nodig. De Bob Hope voer binnen een week van Bremerhaven in Duitsland naar het Griekse Thessaloniki en laadde daar in rap tempo zo'n 1400 wiel- en rupsvoertuigen voor de vredestroepen uit.

Een luchtoffensief hoeft niet te wachten op transportschepen. Er zijn al vierhonderd toestellen in de regio aanwezig, onder andere om de no-fly zones te handhaven. Voor Desert Storm stonden meer dan 2.000 vliegtuigen gereed. Zoveel zijn nu vermoedelijk niet nodig. Een op de tien bommen die gevechtsvliegtuigen tijdens de Golfoorlog afwierpen was `slim', de rest was ongeleid: `dom'. Die verhouding was bij de luchtacties boven Afghanistan precies andersom.

Het gebruik van vliegbases in Saoedi-Arabië, waarvoor volgens de Saoedische regering een nieuw VN-mandaat nodig is, is voor stationering van extra vliegtuigen wel gewenst. Het wordt anders proppen op de vliegvelden in Koeweit en Turkije. Ook zou een groot beroep moeten worden gedaan op de Amerikaanse vliegdekschepen. Een andere reden waarom de VS nu veel sneller in actie kunnen komen is dat alle benodigde inlichtingen over doelen al zijn ingewonnen. Amerikaanse en Britse vliegtuigen patrouilleren sinds de Golfoorlog boven die no-fly zones. Satellieten en U-2 verkenningsvliegtuigen met zijwaarts `kijkende' radarsystemen hebben Irak in kaart gebracht. En dat het afgelopen half jaar tevens drie Amerikaanse Predator-robotvliegtuigen boven Irak verloren zijn gegaan, bewijst dat ook deze onbemande verkenners zeer actief zijn.

Men kan stellen dat de gevechtsvliegtuigen die de no-fly zones handhaven al in de aanval zijn gegaan. Naast communicatieknooppunten en commandoposten vernietigden Amerikaanse toestellen begin september ten zuiden van Basra in Zuid-Irak al een batterij Zijderups-antischipraketten. Ze zouden een gevaar vormen voor snelle transportschepen die Koeweit Stad binnenlopen.

    • Menno Steketee