Scheepvaart was gewaarschuwd

Het staat nog niet vast of de explosie die gisteren de tanker Limburg in de Golf van Jemen trof, het resultaat is van een aanslag. Maar de omstandigheden wijzen daar wel op.

Autoriteiten willen er in eerste instantie nooit aan dat terroristen zich op hun grondgebied aan een terreurdaad hebben schuldig gemaakt. Zo zei de Tunesische regering in april dat de ontploffing van een tankauto met gas bij een synagoge op het eiland Djerba een ongeluk was. Bij nader inzien bleek de ontploffing die onder anderen veertien Duitse toeristen het leven kostte, een aanslag door Osama bin Ladens terreurnetwerk Al-Qaeda. En de Jemenitische president Ali Abdullah Saleh zei twee jaar geleden nadat een explosie in de haven van Aden een groot gat had geslagen in het Amerikaanse oorlogsschip USS Cole: ,,Ik kan zeggen dat voor 99 procent dit geen aanslag was. Het was een technische fout, misschien binnen in het schip. Jemen heeft geen terroristische elementen.''

De Cole was wel degelijk doelwit van een aanslag (17 Amerikaanse doden), door aanhangers van Al-Qaeda die zich met een bootje vol explosieven naast het oorlogsschip hadden opgeblazen. Hoewel het nog niet vaststaat dat de explosie en brand in de onder Franse vlag varende supertanker Limburg in de Golf van Aden het gevolg zijn van een soortgelijke aanslag, gaan vertegenwoordigers van Euronav SA, de eigenaar van de tanker, daar wel van uit. Bemanningsleden hadden een bootje pal voor de explosie zien komen aanvaren, en het gat in de tanker was te groot voor een gewone aanvaring.

De ontploffing bij de Limburg is ook heel suggestief. Net als regeringen herhalen terroristen zichzelf vaak. Voorafgaand aan de aanslag op de Cole was een soortgelijke aanslag op een ander Amerikaans oorlogsschip in de haven van Aden mislukt. Eerder dit jaar pakten de Marokkaanse autoriteiten drie Saoediërs op die namens Al-Qaeda met zelfmoordbootjes Amerikaanse en Britse oorlogsschepen in de Straat van Gibraltar hadden willen opblazen.

De Amerikaanse marine waarschuwde de scheepvaart vorige maand over onbevestigde berichten te beschikken dat Al-Qaeda plannen maakte voor aanslagen op olietankers in het gebied van de Golf en de Hoorn van Afrika. De marine wees daarbij op eerdere aanwijzingen dat Al-Qaeda de commerciële scheepvaart wilde treffen om economische instabiliteit te creëren. ,,Uiterste voorzichtigheid'' diende te worden betracht.

Daarbij houden de Amerikanen heel scherp Jemen in de gaten, gezien de Cole en het feit dat Al-Qaeda heel wat Jemenieten herbergt, zoals recente arrestaties her en der in de wereld van Al-Qaeda-aanhangers aantonen. Sinds de Amerikaanse regering haar oorlog tegen terrorisme lanceerde na de aanslagen van 11 september 2001 in New York en Washington, hebben de Jemenitische autoriteiten toegegeven wel degelijk een terroristisch probleem te hebben. Indachtig de Amerikaanse waarschuwing dat wie niet meewerkt, in het vijandelijk kamp wordt ingedeeld, hebben leger en veiligheidsdiensten tientallen verdachten opgepakt. Amerikaanse militaire adviseurs hebben ook anti-terreureenheden opgeleid.

Maar het blijft voor de Jemenitische regering heel moeilijk opereren tegen de notoir onafhankelijke, ultraconservatieve, zwaar gewapende stammen in het binnenland – die vaak ook nog over goede contacten in Sana'a beschikken – die terroristische geestverwanten bescherming bieden.

En niet alleen de Jemenitische stammen hebben sympathie voor hen die op welke wijze dan ook de strijd aanbinden tegen de ongelovigen. Getuige de preek van afgelopen vrijdag in de Grote moskee van Sana'a: ,,O God, vernietig de joden en hun steunpilaren en vernietig de christenen en hun aanhangers. O God, doe de grond onder hun voeten schudden. O God, doordring hun hart van vrees en bevries het bloed in hun aderen.''

    • Carolien Roelants