Omstreden gymnastes werpen smet op toernooi

Het jaarlijkse Alfred Vogeltoernooi in Deventer ondervond naweeën van een geruchtmakende dopingzaak in de Ritmische Gymnastiek. De Russinnen Alina Kabajeva en Irina Tsjatsjina hebben een doorgaans vreedzame wereld plotseling op de kop gezet.

Er kleefde dit jaar een smetje aan het Alfred Vogeltoernooi. Voor het eerst in de achttienjarige geschiedenis van de Nederlandse Grand Prix Ritmische Gymnastiek deden turnsters mee die betrapt waren op doping. En niet de minsten, want het podium bij de meerkamp bestond met de Russinnen Irina Tsjatsjina en Alina Kabajeva en Anna Bessonova uit Oekraïne in zijn geheel uit drie zondaars. Het publiek in Deventer zat er niet mee en klapte drie dagen aaneen zijn handen stuk voor de artisticiteit met touw, bal, hoepel en knotsen. Achter de coulissen bleef doping de gemoederen echter bezighouden.

Het meest spraakmakend waren de positieve testen van Kabajeva en Tsjatsjina, de sterkste ritmische gymnastes ter wereld met beiden Europese en wereldtitels op hun naam. Zij werden augustus vorig jaar tijdens de Goodwill Games in het Australische Brisbane betrapt op furosemide, een vochtafdrijvend product dat in de turnsport als afslankmiddel wordt gebruikt. Als gevolg van een juridische nasleep speelt hun zaak nog steeds.

Dat geldt niet voor Bessonova, die eind maart tijdens het Grand Prix-toernooi in Frankrijk werd betrapt op efedrine. De Oekraïense bond schorste de atlete onmiddellijk voor twee maanden, een straf die werd overgenomen door de internationale turnfederatie FIG. Bessonova had het geluk dat voor haar overtreding een maximale straf van drie maanden stond en zij de schorsing kon uitzitten in een periode dat er geen belangrijke wedstrijden waren.

Kabajeva en Tsjatsjina waren slechter af, want zij werden door de FIG veroordeeld tot één jaar en moesten afstand doen van hun kort na de Goodwill Games in Madrid veroverde wereldtitels. Maar de turnsters gingen in beroep. Beter gezegd: Irina Viner, de invloedrijke Russische bondscoach en persoonlijk trainster van Kabajeva bond de strijd met de sportautoriteiten aan. Nadat beroep bij de FIG niets uithaalde, hadden Viners advocaten meer succes bij de Court of Arbitration for Sports (CAS) in Lausanne. Dat hof oordeelde op 17 juni dat de straf van zowel Kabajeva als Tsjatsjina moest worden opgeschort tot de zaak op 13 november dient.

In de ogen van Viner heeft daarmee het recht voorlopig gezegevierd. En dat laat zij aan een ieder die het horen wil op ondubbelzinnige wijze weten. De vrouw die oogst als een mislukte lookalike van Sophia Loren, sprak in Deventer schande van de straf voor Kabajeva en Tsjatsjina. ,,Idioot, gewoon idioot. Een actie van onze vijanden'', spuwde ze vuur. ,,Het is algemeen bekend dat in Ritmische Gymnastiek doping geen zin heeft, omdat het om coördinatie draait; doping zou dat zelfs nadelig beïnvloeden.''

Viner blijft met veel aplomb ontkennen dat haar pupillen furosemide hebben gebruikt. Zij wil doen geloven dat de oorzaak gezocht moet worden bij een apotheek in Moskou, waar Kabajeva en Tsjatsjina een middel tegen menstruatiepijn hadden gehaald.

Veneta Mihaylov, de Bulgaarse bondscoach van Nederland die al jaren meeloopt, weet wel beter en reageert meewarig als ze met de woorden van Viner wordt geconfronteerd. ,,Dat verhaal van de apotheek gelooft niemand. Ga er maar vanuit dat die meisjes furosemide hebben gebruikt, omdat het onder turnsters een gangbaar middel is om af te slanken. Iedereen in het wereldje van de Ritmische Gymnastiek weet dat. Kabajeva en Tsjatsjina verblijven in het olympisch centrum in Moskou, waar hen een keur aan artsen te beschikking staat. En dan zullen zij vanwege menstruatiepijn een pilletje bij de apotheek halen?''

De werkelijk reden volgens Mihaylov is, dat Viners naam is geschaad en haar oogappel Kabajeva is aangepakt. Overigens was haar reputatie al enigszins aangetast, omdat de naam van Viner al lange tijd hardnekkig in verband wordt gebracht met de Russische maffia. Dat zou te maken hebben met de hoge positie die haar echtgenoot bekleedt bij het machtige gasbedrijf Gazprom, dat ook optreedt als hoofdsponsor van de Russische ploeg.

De macht van Viner reikt volgens Mihaylov zo ver, dat onder haar invloed de Europese kampioenschappen dit jaar van juni naar het weekeinde van 8 tot en met 10 november zijn verschoven. De bondscoach van Nederland: ,,Vitoria zou het om financiële redenen hebben teruggegeven. Maar nu wordt het toernooi gehouden in Granada, ook in Spanje. In hetzelfde land, dat vind ik raar. Is er nu plotseling wel geld? Ga er maar van uit dat beschikbaarheid van Kabajeva en Tsjatsjina in november met de verplaatsing te maken hebben.''

Voor tweevoudig Europees en wereldkampioen Kabajeva betekende de dopingzaak bijna het eind van haar carrière. In Deventer waar overigens geen dopingcontrole werd gehouden vertelde de turnster dat ze vooral op aandringen van Viner heeft besloten niet te stoppen. ,,Maar het is in psychisch opzicht een heel zwaar jaar geweest. Het viel niet mee om te blijven trainen. Gelukkig kreeg ik de kans om een sportprogramma op de Russische televisie te presenteren, dat zorgde voor afleiding'', vertelde Kabajeva, die tijdens het Alfred Vogeltoernooi op de meerkamp werd verslagen door Tchachina. Maar daar zat ze niet mee. De vier Grand Prix-toernooien waaraan ze weer mag deelnemen, staan geheel in teken van de voorbereidingen op de EK in Granada. Daar zal volgens haar de echte Kabajeva weer opstaan. Om wraak op haar `vijanden' te nemen.

    • Henk Stouwdam